پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
در شرایطی که بازار مسکن طی سالهای اخیر با نوسانات گسترده و فشار بر تقاضا همراه بوده، هر نشانهای از افزایش ساختوساز و تقویت عرضه میتواند امید تازهای برای خانهاولیها، انبوهسازان و فعالان اقتصادی ایجاد کند. در این میان، بانک مسکن و پروژههای نهضت ملی مسکن به عنوان دو بازوی مهم سیاستگذاری دولت در تامین مالی و اجرای طرحهای مسکنی، نقشی محوری در به حرکت درآوردن چرخ تولید مسکن ایفا کردهاند. آمارهای رسمی منتشرشده از عملکرد بانک مسکن و وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که طی ماهها و سالهای گذشته، سرعت ساخت واحدهای نهضت ملی مسکن افزایش یافته و همراه با آن حجم تسهیلات پرداختی نیز رشد قابل توجهی داشته است. این روند امیدبخش نشان میدهد که برنامههای توسعهای در حوزه مسکن، پس از دورهای از کندی و وقفه، بار دیگر روی ریل اجرای گسترده قرار گرفته است.
تزریق ۱۱۴ هزار میلیارد ریال تسهیلات ساخت در هفتماه
بانک مسکن که سالهاست به عنوان تنها بانک تخصصی حوزه مسکن فعالیت میکند، در هفتماه نخست امسال نقش فعالی در تامین مالی پروژههای ساخت مسکن داشته است. بر اساس آخرین آمار، ۱۱۴ هزار و ۵۵۴ میلیارد ریال تسهیلات ساخت واحدهای مسکونی در قالب طرح نهضت ملی به متقاضیان پرداخت شده است. به گزارش تسنیم، این رقم نهتنها نشاندهنده تداوم سیاست حمایتی بانک برای تحرکبخشی به ساختوساز است، بلکه گواهی است بر نیاز گسترده بازار به منابع مالی برای ایجاد عرضه جدید. این حجم از تسهیلات، تنها به افزایش ساخت واحدهای مسکونی محدود نمیشود؛ بلکه با توجه به وابستگی بیش از ۱۰۰ صنعت به حوزه ساختوساز از مصالح ساختمانی و صنایع فولاد گرفته تا خدمات مهندسی و حملونقل به معنای «راه افتادن زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی» و ایجاد هزاران شغل در بخشهای مختلف است. به همین دلیل، فعالسازی نهضت ملی مسکن فراتر از یک پروژه ساختوساز ساده، میتواند به عنوان یک موتور محرک اقتصادی عمل کند.
۱۴ هزار واحد جدید با اتکا به وامهای ساخت
بر اساس اعلام بانک مسکن، تسهیلات پرداختی در سال جاری تا پایان مهرماه، در ساخت ۱۴ هزار و ۱۸۹ واحد مسکونی مورد استفاده قرار گرفته است. این عدد نشاندهنده آن است که بخش قابل توجهی از تسهیلات پرداختی کاملاً در مسیر تولید واقعی مسکن قرار گرفته و به شکل مستقیم موجب افزایش عرضه میشود. همچنین طی سال ۱۴۰۳، مجموعاً ۲۱ هزار و ۶۹۲ فقره قرارداد تسهیلاتی به ارزش ۲۷۴ هزار و ۹۱۱ میلیارد ریال برای ساخت ۵۵ هزار و ۷۱۰ واحد منعقد شده است. ترکیب این ارقام دو پیام مهم دارد: نخست، افزایش اعتماد سازندگان و متقاضیان به تداوم سیاستهای حمایتی دولت؛ و دوم، تقویت جریان ساختوساز در سال ۱۴۰۴ و پس از آن.
تسهیلات ویژه برای سازندگان حرفهای با فناوری نوین
یکی از ویژگیهای مهم تسهیلات جدید بانک مسکن، تعیین سقفهای جدید بر اساس شهر محل ساخت و فناوری مورد استفاده است. مطابق اعلام رسمی: سقف تسهیلات ساخت در کلانشهرهایی مانند تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، کرج، اهواز، قم، رشت و… برای سازندگان استفادهکننده از فناوریهای نوین، ۱۲ میلیارد ریال برای هر واحد است. برای مراکز استانها و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر (همچون کرمان، یزد، همدان، ارومیه و…) این سقف ۱۱ میلیارد ریال تعیین شده است. در سایر شهرها و مناطق آزاد، متقاضیان میتوانند تا ۹ میلیارد ریال تسهیلات ساخت دریافت کنند. پرداخت این وامها نیز مرحلهای و متناسب با پیشرفت فیزیکی پروژهها انجام میشود تا اطمینان حاصل شود که منابع بانکی دقیقاً در مسیر ساخت هزینه میشود. این سیاستگذاری بهویژه برای سازندگان حرفهای که توان تولید انبوه با فناوریهای نوین دارند، انگیزه بسیار قابل توجهی به وجود آورده است؛ زیرا با افزایش هزینههای ساخت و رشد قیمت مصالح، تامین مالی پروژهها بدون حمایت بانکی تقریباً غیرممکن است.
پیشرفت نهضت ملی مسکن؛ از صدور پروانه تا اتمام کار
همزمان با افزایش تزریق منابع مالی، پروژههای نهضت ملی مسکن نیز با سرعت بیشتری در حال پیشروی است. آمارهای رسمی وزارت راه و شهرسازی تا ۲۶ آبان ۱۴۰۴ تصویری روشن از وضعیت اجرای این طرح ملی ارایه میدهد. تا امروز برای ۷۴۱ هزار و ۷۹۲ واحد مسکونی نهضت ملی مسکن پروانه ساختمانی صادر شده است. از این تعداد، ۲۵۰ هزار و ۲۷۰ واحد متعلق به عملکرد دولت چهاردهم است؛ یعنی ۳۳.۷۴ درصد کل واحدهایی که تاکنون موفق به اخذ پروانه شدهاند. صدور پروانه عملاً نقطه شروع فعالیتهای عمرانی محسوب میشود و نشان میدهد که زمین در اختیار پروژه قرار گرفته و امکان آغاز ساخت رسمی فراهم شده است.
آغاز عملیات اجرایی ۶۶۳ هزار واحد
یکی از شاخصهای کلیدی در پروژههای مسکنی، ورود به مرحله عملیات اجرایی است. بر اساس دادههای رسمی، تاکنون ۶۶۲ هزار و ۳۳۲ واحد وارد مرحله ساخت شدهاند. از این رقم، ۱۲۴ هزار و ۱۴۹ واحد حاصل عملکرد دولت چهاردهم است که ۱۸.۷۴ درصد از کل واحدهای در حال ساخت را شامل میشود. این عدد نشان میدهد که سرعت آغاز پروژهها نسبت به سالهای قبل افزایش یافته و موتور ساختوساز در نهضت ملی دوباره فعال شده است. آمارها نشان میدهد روند ساختوساز واحدهای مسکونی در دولت چهاردهم شتاب گرفته است. از مجموع واحدهای در دست ساخت، تاکنون ۵۳۰ هزار و ۸۶۸ واحد به مرحله فونداسیون رسیدهاند که ۲۷.۵ درصد آن در این دولت انجام شده است. در مرحله اسکلت و سقف نیز از ۳۵۷ هزار و ۵۲۱ واحد تکمیلشده، ۴۶.۳۲ درصد مربوط به دولت فعلی است. سفتکاری ۱۷۶ هزار و ۲۲۹ واحد به پایان رسیده و بیش از ۵۶ درصد آن در یک سال اخیر پیش رفته است. در مهمترین مرحله یعنی نازککاری نیز از ۱۱۳ هزار و ۷۸۲ واحد انجامشده، ۶۶.۴۷ درصد سهم دولت چهاردهم است. این ارقام نشان میدهد طی یک سال گذشته سرعت ساختوساز بهطور محسوسی افزایش یافته و تعداد واحدهای آماده تحویل نیز ۷۱ درصد رشد داشته است. در نهایت مهمترین داده برای مردم، میزان واحدهایی است که به مرحله «اتمام کارهای پایانی» رسیدهاند؛ یعنی واحدهایی که عملاً آماده تحویل یا نزدیک به تحویل هستند. تازهترین آمارها نشان میدهد که از ابتدای شروع طرح (سال ۱۳۹۸) تا اواخر آبان ۱۴۰۴، ۷۵ هزار و ۵۲۷ واحد مسکونی به مرحله پایانی ساخت رسیدهاند که از این میان، ۵۴ هزار و ۲۱۸ واحد معادل ۷۱.۷۹ درصد در دولت چهاردهم تکمیل شده است. این جهش چشمگیر، نشاندهنده تمرکز جدی دولت بر تسریع روند تکمیل و تحویل واحدهاست.
بازار مسکن چه انتظاری دارد؟
پیوند قوی میان تزریق تسهیلات ساخت و پیشرفت پروژههای نهضت ملی مسکن، این پیام را به بازار منتقل میکند که جریان عرضه مسکن در سالهای آینده تقویت خواهد شد. با تکمیل تدریجی صدها هزار واحد در مراحل مختلف، انتظار میرود عرضه مسکن افزایش یابد و بخشی از فشار تقاضا کاهش یابد. این روند میتواند به ثبات نسبی قیمتها در میانمدت منجر شود، بهویژه در مناطقی که پروژههای نهضت ملی سهم بیشتری در سبد ساختمانی دارند. همچنین، اجرای این پروژهها اشتغال پایدار در صنایع مرتبط مانند سیمان، فولاد، حملونقل، پیمانکاری و مهندسی ایجاد کرده و اعتماد سازندگان و سرمایهگذاران را با تداوم پرداخت تسهیلات و سرعتگیری پروژهها افزایش میدهد. در نهایت، رونق اقتصادی در شهرهای جدید و مناطق کمبرخوردار، بهویژه در زمینهای دولتی اطراف کلانشهرها، یکی دیگر از دستاوردهای مهم این حرکت است. گزارشهای منتشرشده از عملکرد بانک مسکن و وزارت راه و شهرسازی تصویری روشن و امیدوارکننده از آینده طرح نهضت ملی مسکن ارایه میدهد. افزایش قابل توجه تسهیلات ساخت، سرعت گرفتن صدور پروانهها، پیشرفت چشمگیر ساختوساز و رشد چشمگیر تعداد واحدهای آماده تحویل، همه نشاندهنده این است که پروژههای مسکنی بار دیگر در مسیر رشد و تحقق قرار گرفتهاند. اگر این روند ادامه یابد، سالهای پیشِ رو میتواند دورهای باشد که عرضه مسکن در کشور جهشی جدی تجربه کند و هزاران خانواده که سالها در انتظار خانهدار شدن بودهاند، به آرزوی خود نزدیکتر شوند.
منبع: تعادل
