پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
برزن نیوز: طرح مسکن استیجاری «آشیان» پس از حدود هشت ماه از زمان مطرح شدن، به مرحله نخست واگذاری رسیده است. بر اساس اعلام فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، نخستین گروه از متقاضیان در هفته اول شهریور و همزمان با هفته دولت، واحدهای خود را تحویل خواهند گرفت.
به گفته وزیر راه، در این مرحله پنج هزار واحد استیجاری عمومی وارد چرخه واگذاری میشود. این در حالی است که وزارت راه و شهرسازی از پاییز سال گذشته فرآیند تملک ۱۰ هزار واحد مسکونی برای اجرای این برنامه را آغاز کرده بود و ثبتنام متقاضیان نیز در سال جاری بهصورت مرحلهای در ۱۵ شهر انجام شده است.
بر اساس اعلام معاونت مسکن، بخشی از این واحدها در شهرهای تهران و مشهد تأمین شده و استانهایی که زودتر مراحل ثبتنام را پشت سر گذاشتهاند، نخستین مقصد تحویل واحدها خواهند بود.
۵ هزار واحد در برابر میلیونها مستأجر
اگرچه آغاز اجرای طرح آشیان از سوی دولت بهعنوان گامی برای ساماندهی بازار اجاره معرفی میشود، اما مقایسه ظرفیت فعلی آن با ابعاد بازار مسکن نشان میدهد راهی طولانی در پیش است. برآوردها از وجود حدود هفت تا هشت میلیون خانوار مستأجر در کشور حکایت دارد؛ موضوعی که باعث شده کارشناسان، ظرفیت اولیه پنج هزار واحد را تنها نقطه شروع این سیاست ارزیابی کنند.
حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، تأکید کرده دولت این برنامه را در دو مسیر دنبال میکند؛ استفاده از ظرفیت پروژههای موجود و خانههای سازمانی در مرحله نخست و توسعه ساخت مسکن استیجاری با مشارکت بخش خصوصی در مرحله بعد.
تجربه کشورهای موفق چه میگوید؟
مسکن استیجاری سالهاست در بسیاری از کشورها به ابزاری برای تنظیم بازار اجاره تبدیل شده، اما شیوه اجرای آن در هر کشور متفاوت است.
در اتریش و بهویژه شهر وین، بخش قابل توجهی از واحدهای اجارهای تحت مالکیت شهرداری قرار دارد. قراردادهای بلندمدت، اجارهبهای کنترلشده و سکونت خانوارهای با درآمدهای مختلف در یک مجتمع از ویژگیهای این مدل محسوب میشود.
در مقابل، کره جنوبی از الگوی متفاوتی به نام «جونسه» استفاده میکند؛ روشی که در آن مستأجر به جای پرداخت اجاره ماهانه، مبلغی معادل ۵۰ تا ۸۰ درصد ارزش ملک را بهعنوان سپرده در اختیار مالک قرار میدهد و در پایان قرارداد، کل این مبلغ را پس میگیرد. سال گذشته نیز وزارت راه ایران در نشستی مشترک با مسئولان کره جنوبی، تجربه این کشور در حوزه اجارهداری حرفهای را بررسی کرد.
هدفگذاری ۷۵ هزار واحد جدید
وزارت راه همزمان با آغاز واگذاری واحدهای آماده، برنامه توسعه این طرح را نیز دنبال میکند. به گفته طاهرخانی، سامانه ویژهای برای جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی طراحی شده و تاکنون زمین مورد نیاز برای ساخت حدود ۶ هزار واحد تأمین شده است.
هدف نهایی این برنامه، واگذاری زمین برای احداث ۷۵ هزار واحد مسکن استیجاری است؛ طرحی که بخش مهمی از آن با مشارکت سرمایهگذاران و در اراضی متعلق به وزارت راه و شرکتهای عمران شهرهای جدید اجرا خواهد شد.
در این میان، یکی از اولویتهای اصلی «طرح آشیان» حمایت از زوجهای جوانی است که کمتر از پنج سال از ازدواجشان گذشته و در دهکهای هدف قرار دارند؛ سیاستی که دولت امیدوار است به تدریج سهم مسکن استیجاری را در بازار مسکن کشور افزایش دهد.
