برزننیوز ـ طرح «مدیریت خرید نان» وزارت کشور در حالی در سه استان مرکزی، خوزستان و زنجان به اجرا درآمد که نانوایان و شهروندان پیش از فعالسازی آن، اطلاعرسانی و آموزش کافی دریافت نکرده بودند. در پی اجرای ناگهانی این طرح، برخی رسانهها از آن با عنوان «سهمیهبندی پنهانی نان» یاد کردند؛ در حالی که مسئولان استانی در ابتدا هرگونه سهمیهبندی را رد میکردند.
بر اساس جزئیاتی که از این طرح منتشر شده، سهمیه ماهانه هر فرد حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ یارانهای ۲ هزار و ۳۰۰ تومان تعیین شده است. در صورت عبور خرید از این سقف، نان با نرخ آزاد ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه میشود؛ نرخی که بیش از پنج برابر قیمت یارانهای است.
مبنای محاسبه، سرپرست خانوار است و مجموع خرید اعضای خانواده در سقف تعیینشده برای خانوار لحاظ میشود. مسئولان تأکید کردهاند که این طرح محدودیتی برای مصرف روزانه خانوارهای عادی ایجاد نمیکند و هدف آن، کنترل خریدهای حجیم و تجاری است.
آمارهایی که مبنای طرح قرار گرفتهاند
توجیه اصلی اجرای این طرح، آمارهایی است که از تمرکز بخش قابل توجهی از خرید نان یارانهای در میان گروه کوچکی از خریداران حکایت دارد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، ۵ درصد از کارتهای بانکی حدود ۳۵ درصد از کل نان کشور را خریداری میکنند، در حالی که سهم اصناف از خرید نان تنها ۵ درصد اعلام شده است.
همچنین گزارشهایی درباره مصرف ماهانه حدود پنج تن نان توسط یک خانوار منتشر شده است. دامداریها، مرغداریها و مصارف خارج از سفره خانوار از جمله مقصدهای احتمالی انحراف نان یارانهای عنوان شدهاند.
اجرای ناگهانی در شرایط ملتهب معیشتی
نقد اصلی کارشناسان به این طرح، بیش از آنکه متوجه منطق اقتصادی آن باشد، به زمانبندی و شیوه اجرا بازمیگردد. فعالسازی طرح بدون اطلاعرسانی قبلی و در شرایطی که خانوارها با فشارهای معیشتی متعددی مواجهاند، زمینهساز نگرانی و التهاب شده است.
در همین زمینه، این دیدگاه مطرح شده است که «مشکل طرح، اقتصاد آن نیست بلکه شیوه اجرای آن است». بر این اساس، اصلاح اطلاعرسانی، اعلام شفاف سقفهای خرید و آموزش نانوایان از جمله اقداماتی است که باید پیش از گسترش طرح انجام شود. همچنین پیشنهاد شده است اجرای آن در استانهای پرجمعیتتر با آمادگی و اطلاعرسانی مناسب دنبال شود تا صحنههایی مشابه صفهای شکلگرفته در زنجان و خوزستان تکرار نشود.
ابهام میان تکذیب و تأیید مسئولان
تفاوت اظهارات مسئولان استانی نیز به ابهام درباره ماهیت و دامنه اجرای طرح دامن زده است. فرمانداری زنجان هرگونه سهمیهبندی نان را رد کرده، اما مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان اجرای طرح را تأیید کرده و گفته است این طرح در سراسر کشور در حال اجراست.
این مقام همچنین تعبیر «دونرخی شدن نان» را رد کرده و مدعی شده است تأمین نان برای مصرف متعارف، بدون محدودیت انجام میشود. با این حال، تفاوت میان تکذیب برخی مسئولان و تأیید اجرای طرح از سوی مقامهای دیگر، پرسشهایی درباره جزئیات، دامنه و نحوه اجرای آن ایجاد کرده است.
نگرانی از فشار بر خانوارهای آسیبپذیر و پرجمعیت
گزارشها حاکی از آن است که انتخاب استانهای کمدرآمد بهعنوان محل اجرای آزمایشی و نبود اطلاعرسانی کافی، میتواند مشکلات
پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)