پنجشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۵ - ۲:۱۵ بعد از ظهر
  • کد خبر 22497
  • در حالی‌که تصور عمومی از بازار مسکن، محله‌های واقع در منطقه یک تهران را به‌طور طبیعی در ردیف گران‌ترین نقاط پایتخت قرار می‌دهد، واقعیت میدانی این است که برخی از این محله‌ها از جمله زرگنده، فرحزاد، گلابدره و درکه چنین الگوی قیمتی را دنبال نمی‌کنند. پرسش اساسی اینجاست که چرا محله‌هایی با موقعیت جغرافیایی ممتاز، در بازار مسکن رفتار متفاوتی از خود نشان می‌دهند؟ برای واکاوی این پرسش در گفت‌وگویی با هوشنگ فروغمند اعرابی، کارشناس حوزه معماری و شهرسازی، به سراغ مهم‌ترین شاخص‌هایی رفتیم که ارزش زمین و کیفیت سکونت را در این محدوده‌ها شکل می‌دهد. او با اشاره به مفهوم «ارزش همجواری»، ضعف زیرساخت‌ها، دشواری‌های دسترسی، ریزدانگی تاریخی و همچنین روند بلندمدت توسعه در تهران، توضیح می‌دهد که چرا برخی از محله‌های منطقه یک برخلاف تصور عمومی، نه تنها رشد قابل‌توجه قیمتی ندارند، بلکه با چالش‌هایی مواجه‌اند که مانع جذب تقاضای جدید و سرمایه‌گذاری می‌شود. منطقه جغرافیایی به تنهایی تعیین کننده قیمت مسکن نیست هوشنگ فروغمند با اشاره به موقعیت جغرافیایی محله‌هایی مانند زرگنده، گلابدره و درکه که در منطقه ۱ و فرحزاد که در منطقه ۲ قرار دارد به اقتصادنیوز گفت:، اما این موضوع لزوماً به این معنا نیست که باید قیمت بالایی داشته باشند. یعنی منطقه جغرافیایی به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت نیست. ما در مباحث اقتصاد شهری وقتی می‌خواهیم قیمت زمین را احصا کنیم، عوامل مختلفی را در نظر می‌گیریم. او ادامه داد: یکی از این عوامل «ارزش همجواری» است؛ یعنی اینکه همسایه‌های شما چه افرادی هستند. سبک زندگی، سطح درآمد و سطح فرهنگی ساکنان، کاربری‌های اطراف و حتی کیفیت مدرسه‌ها اهمیت زیادی دارد. مدرسه‌ها جایی هستند که کودکان بدون واسطه با هم ارتباط می‌گیرند و برای خانواده‌ها بسیار مهم‌اند. همین خدمات و ویژگی‌های محله‌ای است که «ارزش همجواری» را می‌سازد و این موضوع می‌تواند بسیار مهم‌تر از صرفاً «منطقه یک بودن» باشد. بیشتر بخوانید:بازار مسکن به رنگ قرمز درآمد همچنین گفت: بخش‌هایی که نام بردیم هویت محله‌ای دارند و باید با نگاه محلی به آنها توجه کرد، نه صرفاً با نگاه منطقه‌ای. به همین دلیل، در اینجا باید مفهوم «ارزش منطقه‌ای» را در نظر بگیریم؛ بسیاری از خدمات و امکاناتی که اشاره کردم، در این محله‌ها کیفیت چندان بالایی ندارند و تصویر ذهنی مردم از این محله‌ها نیز با محله‌های دیگر منطقه یک متفاوت است. برخی محلات منطقه یک در گذشته محل سکونت کم درآمد‌ها بود فروغمند افزود: این وضعیت پیشینه تاریخی هم دارد. در گذشته-مثلاً ۵۰ یا ۶۰ سال قبل-به دلایلی این مناطق محل سکونت اقشار کم‌درآمدتر بوده‌اند. زمین‌ها نیز معمولاً محدودیت‌هایی مانند شیب جغرافیایی داشته‌اند یا بخش‌هایی باغ بوده که گروه‌های خاصی در آن ساکن می‌شدند؛ بنابراین تغییر بافت اجتماعی این محله‌ها امری زمان‌بر است. در واقع، این محله‌ها یک زمینه تاریخی دارند که همچنان اثرش باقی است. این تحلیلگر اقتصادی گفت: به‌جز «ارزش همجواری»، یکی دیگر از مدل‌های ارزیابی قیمت زمین، بررسی وضعیت «دسترسی»، «زیرساخت» و «بهره‌برداری» است. یعنی باید ببینیم محله‌ای که کاربری مسکونی دارد چه چالش‌ها و مشکلاتی را تجربه می‌کند. او ادامه داد: محله‌هایی که بالاتر اشاره کردم، در بستر دره‌ها قرار گرفته‌اند، معابر بسیار باریکی دارند، دسترسی در آنها دشوار است، مشکل پارکینگ دارند و هزینه ساخت‌وساز در آنها بالاست. ضعف زیرساخت‌ها در این مناطق از گذشته وجود داشته و حتی مسائل ترافیکی نیز در این محله‌ها مشاهده می‌شود. بافت کالبدی آنها نیز مشخص است که مناسب و استاندارد نیست. 📣 فقط با ماهی 200 هزار تومن، 400 گیگ سرویس اینترنت LTE داشته باش؟! تبلیغ 📣 فقط با ماهی 200 هزار تومن، 400 گیگ سرویس اینترنت LTE داشته باش؟! خرید فوری yn-ad این کارشناس صنعت ساختمان افزود: علاوه بر این، گروه‌های اجتماعی که در گذشته در این محله‌ها ساکن شده‌اند، امروز دیگر توان اقتصادی لازم برای بهبود نما‌ها و ارتقای کیفیت محیط را ندارند؛ بنابراین اگر این مدل ارزیابی را با عوامل پیشین ترکیب کنیم، مشخص می‌شود که چرا این بافت‌ها، مناطقی نیستند که قیمت‌هایشان رشد چشمگیری داشته باشد یا تقاضا به سمت آنها حرکت کند. یکی از نکات مهمی که باید به آن توجه کنیم، به‌ویژه در مباحث بازآفرینی شهری و موضوع بافت‌های فرسوده، مسئله «ریزدانگی» است. به دلیل پیشینه تاریخی این محله‌ها و اینکه در گذشته اقشار کم‌درآمدتر به این مناطق رجوع می‌کردند، اکنون با پدیده ریزدانگی مواجه هستیم. ریزدانگی باعث می‌شود که در جذب سرمایه‌گذار با موانع جدی روبه‌رو شویم فروغمند گفت: ریزدانگی باعث می‌شود که در جذب سرمایه‌گذار با موانع جدی روبه‌رو شویم. چرا؟ چون وجود تعداد زیاد قطعات کوچک، فرآیند‌های حقوقی را بسیار پیچیده و زمان‌بر می‌کند. سرمایه‌گذار در یک بافت ریزدانه برای خرید چند ملک کنار هم، یا برای اقداماتی مانند تجمیع پلاک، با مشکلات حقوقی و اداری متعددی مواجه می‌شود و این موضوع جذابیت سرمایه‌گذاری را به شدت کاهش می‌دهد. حتی با وجود مشوق‌هایی که برای تجمیع در نظر گرفته شده، در نهایت سرمایه‌گذار می‌بیند افق سودآوری چندان بالا نیست و به همین دلیل تمایل چندانی برای ورود به این بافت‌ها ندارد. بیشتر بخوانید:زوج‌های جوان بخوانند / مسکن استیجاری در راه است او ادامه داد: یک نکته مهم دیگر این است که ما به‌صورت تاریخی در ایران و به‌ویژه در تهران، در «توسعه درون‌افزا» با دشواری روبه‌رو بوده‌ایم. در دوره‌های مختلف مدیریت شهری، تصمیم‌ها معمولاً به سمت گزینه‌ای رفته که اجرای آن ارزان‌تر بوده؛ یعنی «توسعه انفصالی». به همین دلیل، توسعه در حاشیه و اطراف شهر آسان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر تشخیص داده شده و بخش زیادی از رشد شهری به جای مرکز، در پیرامون اتفاق افتاده است. این روند باعث شده اقتصاد محلات درونی شهر به‌تدریج تضعیف شود؛ زیرا برای بسیاری از افراد مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده که مثلاً با شکل‌گیری منطقه ۲۲، واحد‌هایی را در آنجا خریداری کنند تا اینکه در مرکز شهر بمانند. به این ترتیب، مهاجرت از درون بافت‌های مرکزی به سمت بافت‌های جدید و حاشیه‌ای آغاز شد. چرا بافت‌های مرکزی ضعیف‌تر شدند؟ او افزود: حتی اگر محلات قدیمی و ارزشمندی مانند محله سنگلج را بررسی کنیم، می‌بینیم همین الگو تکرار شده است. سنگلج زمانی-در حدود صد سال پیش-بهترین نقطه تهران به‌شمار می‌رفت، اما به دلیل ارزان‌تر بودن توسعه در حاشیه و امکان ساخت‌وساز در قطعات وسیع‌تر، به‌تدریج جمعیت متمول از مرکز شهر خارج شد. مرکز شهر که زمانی محور اتفاقات مهم بوده، کم‌کم بخشی از ظرفیت اقتصادی خود را از دست داد و این فرآیند باعث شد-فارغ از مسئله تورم-بافت‌های مرکزی ضعیف‌تر شوند. مجموعه این تحولات باعث شده بافت‌های درونی از نظر اقتصادی قدرت خود را از دست بدهند. در کنار آن، ریزدانگی و در ادامه فرسودگی، نتیجه همان تقدم توسعه انفصالی بر توسعه درون‌زا بوده است. فروغمند گفت: در کشور‌هایی مانند فرانسه، به‌ویژه در شهر پاریس، سیاست‌هایی اتخاذ شده که باعث می‌شود خانواده‌ها و اقشار با درآمد بالاتر در همان محله محل سکونت خود باقی بمانند. این سیاست‌ها هم به «ارزش همجواری» توجه داشته، هم به «ارزش تاریخی» محله‌ها، و هم شامل حمایت‌هایی مانند معافیت‌های مالیاتی و تسهیلات شهری بوده است. امروز سنگلج می‌توانست همچنان یکی از بهترین محله‌های تهران باشد او ادامه داد: چنین ابزار‌هایی کمک می‌کند افراد حتی اگر وضعیت اقتصادی‌شان بهتر شود باز هم تمایل داشته باشند در همان محله بمانند و جابه‌جا نشوند. برای مثال، اگر در تهران اقداماتی صورت می‌گرفت که باعث می‌شد ساکنان قدیمی و متمول محله سنگلج مانند بازاری‌ها و تاجر‌هایی که در گذشته در آن محله زندگی می‌کردند در همان‌جا بمانند و انگیزه‌ای برای نقل‌مکان نداشته باشند، امروز سنگلج می‌توانست همچنان یکی از بهترین محله‌های تهران باشد. در این حالت، محله‌های اطراف بازار نیز طی صد تا دویست سال گذشته توسط ساکنان پردرآمد آن تقویت و آباد می‌شدند و سرمایه اقتصادی همچنان در همان محدوده باقی می‌ماند. این کارشناس در پایان افزود:، اما چنین سیاست‌گذاری‌هایی در تهران هیچ‌گاه مورد توجه قرار نگرفت و از نظر تصمیم‌گیری شهری مغفول ماند. به همین دلیل است که امروز می‌بینیم بخش‌های مرکزی شهر که تاریخی‌ترین نقاط تهران محسوب می‌شوند دچار افت شده‌اند. روند مشابهی نیز در برخی مناطق بالای شهر، از جمله فرحزاد و دیگر محله‌های این چنینی، مشاهده می‌شود. یعنی ما در سیاست‌گذاری شهری این نکته مهم را در نظر نداشتیم که چگونه می‌توانیم ساکنان با توان مالی بالاتر را در محله‌های تاریخی و قدیمی حفظ کنیم تا اقتصاد محلی آنها پایدار بماند.

    زخم‌های پنهان شهر، از ساخت‌وسازهای غیرمجاز تا فقر خدمات

    جلسه دیروز شورای اسلامی شهر تهران (۱۱ خرداد) با محوریت بررسی مسائل پیچیده و چندلایه محله فرحزاد، دغدغه‌های حوزه سلامت شهری، مدیریت آرامستان‌ها و چالش‌های اقتصادی میادین میوه و تره‌بار، نشان داد که پایتخت ایران همچنان در مسیر تحقق توسعه پایدار با موانع اساسی مواجه است. مشکلات مالکیت، ساخت‌وساز غیرمجاز، کمبود سرانه‌های ورزشی و سلامت، و تأخیر در پرداخت حقوق بازنشستگان، نمونه‌هایی از مسائل کلیدی هستند که نیازمند تصمیمات هوشمندانه و سیاست‌گذاری موثر است. ناصر امانی، عضو شورای اسلامی شهر تهران و رییس کمیته عمران و حمل‌ونقل شورا، گزارشی کامل از وضعیت محله فرحزاد در منطقه ۲ ارایه داد. او تاکید کرد: مطالبات مردم نسبت به املاک‌شان قابل توجه است. مردم می‌گویند روددره فرحزاد از زمین‌ها و باغات شخصی آنها عبور می‌کند، اما شهردار تهران به هیاتی ماموریت داده که بررسی کنند و هنوز نتیجه‌ای اعلام نشده است. امانی افزود: متأسفانه طرح تفصیلی این محله هنوز ابلاغ نشده و در سایه این بلاتکلیفی، ساخت‌وسازهای غیرمجاز رشد کرده است. ورود اتباع و تغییر کاربری باغات به سکونتگاه‌های غیررسمی، معضلات اجتماعی و زیست‌محیطی فراوانی ایجاد کرده است. به گزارش ایسنا، او درباره وضعیت مالکیت گفت: در فرحزاد تنها ۳۵ سند مالکیت صادر شده و بیشتر زمین‌ها بلاتکلیف هستند. این موضوع باعث شده شهروندان از خدمات شهری محروم بمانند و مشکلات عدیده‌ای به وجود‌اید. یکی دیگر از نکات مهم، وضعیت فاضلاب و بهداشت شهری بود که ناصر امانی به آن اشاره کرد: شبکه فاضلاب ناقص است و آب‌های سطحی و فاضلاب به معابر وارد می‌شوند. این وضعیت بهداشت عمومی را به‌شدت تهدید می‌کند. همچنین امانی از تبدیل میدان شهید فرحزادی به پارکینگ غیررسمی و انبار نخاله‌ها انتقاد کرد و گفت: این میدان که باید مکانی برای تردد و خدمات شهری باشد، به محلی برای پارک خودروهای غیرمجاز و دپوی نخاله تبدیل شده است.

    ضرورت توسعه دهکده‌های سلامت

    در ادامه جلسه روز گذشته شورای شهر تهران، سوده نجفی، عضو هیات‌رییسه شورای شهر تهران، بر اهمیت حوزه سلامت در برنامه‌ریزی شهری تاکید کرد و گفت: سلامت باید به عنوان یک اولویت مستقل در شورا مورد توجه قرار گیرد. ما به دنبال ایجاد دهکده‌های سلامت در تمام مناطق ۲۲گانه تهران هستیم تا خدمات پیشگیری و ورزش را به شکل ترکیبی به مردم ارایه دهیم.

    نجفی در توضیح طرح دهکده سلامت افزود: دهکده‌های سلامت به کاهش چاقی و ارتقاء بهداشت عمومی کمک می‌کنند و باید به صورت عادلانه در مناطق کم‌برخوردار تعرفه‌های ویژه‌ای برای استفاده از امکانات ورزشی در نظر گرفته شود. او ادامه داد: همچنین لازم است مدیریت شهری با مراکز درمانی همکاری کند تا به جای صرف هزینه‌های زیاد درمان، روی پیشگیری سرمایه‌گذاری کنیم.

    افزایش تعرفه‌ها ی میادین میوه و تره‌بار

    میثم مظفر، رییس کمیته بودجه شورای شهر تهران، به موضوع اقتصادی میادین میوه و تره‌بار پرداخت و بیان کرد: با توجه به افزایش هزینه‌های خدمات، نرخ بهای ورود ماشین‌آلات به میادین میوه و تره‌بار برای سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است. او درباره مکانیزم تعیین تعرفه‌ها توضیح داد: تعرفه‌ها بر اساس مدت زمان توقف خودروها محاسبه می‌شود و هدف، تنظیم منابع مالی و مدیریت بهتر این بازارهاست. مظفر تاکید کرد: این افزایش تعرفه در شرایط اقتصادی فعلی ممکن است فشارهایی بر فعالان بازار و مصرف‌کنندگان وارد کند، اما برای پایداری سیستم و خدمات‌رسانی بهتر ضروری است.

    ارایه لایحه تشکیل سازمان گردشگری

    تا دو هفته آینده

    رییس کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران از ارایه لایحه تشکیل سازمان گردشگری به شورا ظرف یک یا دو هفته آینده خبر داد. سید احمد علوی درباره ارایه لایحه سازمان گردشگری به شورای شهر گفت: مطالبه ما از شهرداری تهران تشکیل یک ساختار منسجم بود که در این راستا شهرداری موارد را جمع‌بندی کرده و قرار بر این است که شهرداری تهران لایحه را به شورا ارسال کند؛ به نظر می‌رسد این اتفاق ظرف یکی دو هفته آینده رخ دهد.او درباره توسعه گردشگری محلات در تهران به عنوان یکی از برنامه‌های دوره ششم مدیریت شهری، اظهار کرد: طبیعتاً وقتی که در سیاست‌گذاری، گردشگری را از این باب دیدیم که باید به دل محلات برود، دو الزام برای شهرداری تهران تعیین کردیم. اولین الزام این بود که باید خانه‌های گردشگری در سرای محلات احیا شوند که امیدواریم ستاد مشارکت‌ محله‌ای شورا نیز این موضوع را مصوب و ابلاغ کند. رییس کمیته گردشگری شورای شهر تهران یادآور شد: الزام دومی که برای شهرداری تعیین کردیم مربوط به اعتبارات بود؛ به این صورت که اعتبارات سال‌های گذشته تا قبل از سال ۱۴۰۴ متمرکز در ستاد معاونت اجتماعی بود و خود ستاد آن را تقسیم می‌کرد؛ اما از امسال این اعتبارات را در مناطق توزیع و مناطق را نیز ملزم کرده‌ایم که سهم هر محله را به‌ صورت جداگانه در نظر بگیرند. او تصریح کرد: دلیل این امر اولاً این است که بر اساس مطالعات انجام‌ شده، گردشگری بر سلامت اجتماعی و سلامت روان جامعه اثرگذار است و ثانیاً گردشگری به تقویت هویت جمعی و هویت فرهنگی جامعه کمک می‌کند.

    پرداخت حقوق بازنشستگان و مشکلات حوزه حمل‌ونقل

    جعفر تشکری هاشمی، رییس کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر تهران، به مشکلات پرداخت حقوق بازنشستگان شرکت واحد اشاره کرد: بازنشستگان شرکت واحد هنوز حقوق خود را به موقع دریافت نمی‌کنند و این موضوع از سوی سازمان تامین اجتماعی باید تسریع شود.

    تشکری هاشمی افزود: شهرداری تهران تلاش‌هایی برای حل این مشکل انجام داده، اما همکاری بیشتر و تسریع در روند پرداخت ضروری است.

    او همچنین گفت: نگهداری و ارتقاء وضعیت کارکنان و بازنشستگان، موجب افزایش رضایت و انگیزه آنها خواهد شد و به بهبود کیفیت خدمات شهری کمک می‌کند.

    چالش‌های نابرابری فضایی

    و تعیین مکان آرامستان‌ها

    جعفر‌بندی شربیانی، عضو شورای شهر تهران، درباره نابرابری‌های فضایی بین شمال و جنوب تهران اظهارنظر کرد: میان شمال و جنوب تهران در سرانه فضای سبز و امکانات مختلف شهری شکاف عمیقی وجود دارد که توسعه متوازن را دچار مشکل می‌کند. او تاکید کرد: تعیین مکان آرامستان‌های جدید باید در شورای عالی شهرسازی بررسی شود و براساس معیارهای شفاف و مشارکتی صورت گیرد. شربیانی افزود: با توجه به افزایش جمعیت، لزوم مکان‌یابی صحیح و مدیریت فضاهای آرامستانی، امری حیاتی است تا از فشار بیشتر بر مناطق پرجمعیت جلوگیری شود. این عضو شورای شهر تهران با اشاره به وضعیت دفن اموات در بهشت زهرا (س) گفت: نظر کارشناسان این است که بهشت زهرا تا چندین سال آینده امکان دفن اموات را دارد؛ در وضعیت بحرانی نیستیم که بخواهیم تصمیم عجولانه‌ای بگیریم. در ادامه احمد صادقی، رییس کمیته شفافیت و هوشمند‌سازی شورای شهر تهران با اشاره به وضعیت دفن اموات در تهران، اظهار کرد: در وضعیت بحرانی دفن اموات در تهران نیستیم؛ من جلساتی با کارشناسان مربوطه برگزار کردم و ساعت‌ها در این خصوص بحث کردیم. نظر کارشناسان این است که بهشت زهرا تا چندین سال آینده امکان دفن اموات را دارد؛ در وضعیت بحرانی نیستیم که بخواهیم تصمیم عجولانه‌ای بگیریم. صادقی ادامه داد: شلوغ کردن بیش از حد بعضی‌ها نشان می‌دهد مقاصدی پشت این مساله است. مافیای زمین در آنجا می‌خواهند مشکلات دیگری را بزرگ کنند تا مشکلات خودشان بزرگ شود. او اضافه کرد: ما در مساله ساخت آرامستان باید به بحث‌های ترافیکی و زیست محیطی توجه کنیم؛ نباید آرامستان را در یک جا تمرکز کنیم و می‌توانیم در مناطق مختلف تهران آرامستان جدید احداث کنیم. مطالبه مردم جنوب تهران اضافه نکردن بار اجتماعی، زیست محیطی و ترافیکی است.

    رییس کمیته شفافیت و هوشمند‌سازی شورای شهر تهران ادامه داد: خواهشم این است که شورا دوباره ورود پیدا کند که تأکید کند شهرداری وظیفه خود را درست انجام دهد. مشکلات عدیده ترافیکی، آلودگی هوا، آسیب‌های اجتماعی و مشکلات محیط زیستی در شهر نباید بیشتر شود و باید به شکلی پیش رفت که تمرکز را از جنوب شهر‌برداریم.

    همچنین در جلسه روز گذشته برخی اعضا بر ضرورت تسریع در تعیین تکلیف شهرک‌های صنعتی و ساماندهی کسبه تاکید کردند تا از بروز مشکلات اقتصادی و اجتماعی جلوگیری شود. همچنین پیشنهاد شد موضوع اختلافات مالکیتی به دستگاه‌های قضایی و حقوقی واگذار شود تا با رویکردی قانونی، مشکلات مالکیت‌ها حل و فصل شود.

    جلسه شورای شهر تهران تصویری کامل از چالش‌های متنوع و در عین حال راهکارهای امیدبخش برای توسعه شهری ارایه داد. مشکلات مالکیتی در محله‌هایی مانند فرحزاد، وضعیت نامناسب فاضلاب و ساخت‌وسازهای غیرمجاز، نیاز مبرم به بازنگری طرح‌های تفصیلی و اجرای عدالت فضایی را آشکار ساخت. در حوزه سلامت، طرح دهکده‌های سلامت فرصتی برای ارتقاء کیفیت زندگی و کاهش هزینه‌های درمانی به شمار می‌رود.

    از سوی دیگر، افزایش تعرفه خدمات در میادین میوه و تره‌بار، اگرچه به لحاظ اقتصادی ضروری است، اما باید با حمایت از فعالان بازار همراه شود. همچنین، توجه به حقوق بازنشستگان و نهادینه‌کردن عدالت در توزیع امکانات، زمینه‌ساز پایداری و رفاه بیشتر شهروندان خواهد بود.



    مطلب پیشنهادی

    طرح جدید بلندمرتبه‌سازی تهران روی میز بررسی؛ ساخت‌وسازها با الگوی تازه دنبال می‌شود

    طرح جدید بلندمرتبه‌سازی تهران روی میز بررسی؛ ساخت‌وسازها با الگوی تازه دنبال می‌شود

    برزن نیوز: محمد سرلک، مدیرکل دفتر نظارت بر طرح‌های توسعه و عمران، با تشریح آخرین …

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *