پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
به گزارش برزن نیوز، اجرای طرح تغییر سهمیه‌های بنزین که تاکنون ۱۱ استان کشور را دربر گرفته، نگرانی‌هایی را در میان فعالان گردشگری ایجاد کرده است. آنها هشدار می‌دهند محدودیت در دسترسی به سوخت، به‌ویژه در مسیرهای طولانی و مناطق گردشگرپذیر، می‌تواند سفرهای داخلی را کاهش دهد، هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد و فعالیت راهنمایان، رانندگان و کسب‌وکارهای گردشگری را با مشکل روبه‌رو کند.
این طرح ابتدا به‌صورت آزمایشی در استان کرمان اجرا شد و پس از آن استان‌های خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان نیز به آن پیوستند. از ابتدای آبان‌ماه، هشت استان دیگر شامل هرمزگان، یزد، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اردبیل و کردستان به طرح اضافه شدند و شمار استان‌های مشمول به ۱۱ استان رسید.
احتمال توقف مسافران در مسیرهای طولانی
مصطفی فاطمی، معاون توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با اشاره به مشکلات ناشی از تغییر سهمیه‌های بنزین، خواستار پیش‌بینی راهکاری برای تأمین سوخت خودروهایی شد که در مسیرهای طولانی تردد می‌کنند.
وی با بیان اینکه بخش عمده‌ای از استان‌ها با این مسئله درگیر شده‌اند، گفت: اگر مشکل تأمین سوخت برطرف نشود، ممکن است مسافران در جاده‌ها و مسیرهای طولانی با دشواری مواجه شوند. به گفته او، در خراسان جنوبی تعدادی از خودروهای کمپینگ در جاده متوقف شده‌اند.
فاطمی با اشاره به همراهی مردم با مسافران در شرایط اضطراری افزود: کمک‌های مردمی ممکن است در مسافت‌های کوتاه و برای مدتی محدود مؤثر باشد، اما نمی‌تواند جایگزین راهکاری اساسی برای حل مشکل سوخت‌رسانی شود.
محسن حاجی‌سعید، رئیس کارگروه گردشگری شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز با تأکید بر پیامدهای محدودیت سوخت برای گردشگران گفت: این موضوع در سال‌های گذشته هم مطرح بوده و محدودیت در قیمت بنزین با محروم شدن گردشگر از امکان سوخت‌گیری تفاوت دارد. اگر مسافر با هیچ قیمتی نتواند سوخت موردنیاز خود را تأمین کند، گردشگری با شرایط دشواری روبه‌رو خواهد شد.
وی افزود: اکنون این محدودیت در چند استان اجرا می‌شود، اما به دلیل ساماندهی نشدن موضوع و بررسی نشدن همه ابعاد آن، بخش گردشگری نیز با چالش‌هایی مواجه خواهد شد.
تغییر الگوی سفر و افزایش هزینه‌های گردشگری
محدودیت در دسترسی به بنزین می‌تواند علاوه بر سفر با خودروی شخصی، فعالیت ناوگان حمل‌ونقل گردشگری را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آراز محمدی، راهنمای گردشگری در آذربایجان شرقی، با اشاره به پیامدهای این وضعیت گفت: کاهش سهمیه سوخت می‌تواند فعالیت رانندگان و راهنمایان گردشگری را مختل کند و بر روند سفرهای داخلی اثر بگذارد. برخی رانندگان هم‌زمان مسئولیت رانندگی و راهنمایی گردشگران را بر عهده دارند و برای ادامه فعالیت به حمایت‌های متناسب نیازمندند.
وی احتمال تغییر الگوی سفر را نیز مطرح کرد و افزود: کاهش سهمیه بنزین ممکن است افرادی را که با خودروی شخصی مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند، به کاهش تعداد سفرهایشان وادار کند. همچنین تغییرات بازار سوخت می‌تواند هزینه استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی مانند اتوبوس و قطار را تحت تأثیر قرار دهد.
تهمینه حسینی، راهنمای گردشگری فعال در تهران، نیز معتقد است افزایش قیمت سوخت و کاهش سهمیه آن تنها به حمل‌ونقل محدود نمی‌شود و می‌تواند هزینه سایر خدمات، از جمله مواد غذایی را نیز افزایش دهد؛ چراکه بخش‌های مختلف اقتصاد به حمل‌ونقل وابسته‌اند.
وی با اشاره به کمبود گازوئیل در برخی مقاصد گردشگری جنوب کشور، به‌ویژه چابهار، گفت: این مسئله به یکی از مشکلات جدی تبدیل شده است. برخی رانندگان اتوبوس از سفر به این مناطق خودداری می‌کنند و گروهی دیگر نیز تنها در صورت افزایش قابل توجه هزینه‌ها حاضر به همکاری هستند. در چنین شرایطی، ارائه بسته‌های گردشگری با قیمت مناسب دشوار می‌شود.
حسینی با بیان اینکه شرایط اقتصادی خانوارها نیز بر تقاضای سفر اثر گذاشته است، افزود: حتی در صورت عرضه تورها با قیمت‌های جدید، استقبال چندانی از آنها نمی‌شود. به گفته وی، برخی فعالان گردشگری در چابهار نیز از رکود سفر و دشواری تأمین معیشت گلایه دارند؛ در حالی که درآمد بسیاری از کسب‌وکارهای محلی به حضور گردشگران وابسته است.
پیگیری برای تأمین سوخت مسافران
معاون توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از پیگیری موضوع از طریق شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی خبر داد و گفت: باید بررسی شود که از طریق هیئت دولت یا سایر مراجع مرتبط، چه راهکاری برای رفع این مشکل قابل اجراست.
فاطمی با اشاره به مکاتباتی که برای پیگیری موضوع در دستور کار قرار گرفته است، تأکید کرد: برای افرادی که در مسیرهای طولانی با مشکل تأمین بنزین مواجه می‌شوند، باید راهکاری عملی در نظر گرفته شود. یکی از پیشنهادها، فراهم کردن امکان خرید بنزین با نرخ آزاد است تا مسافران بتوانند سوخت موردنیاز خود را تأمین کنند و در مسیر متوقف نمانند.
پیشنهاد اختصاص سهمیه تشویقی در فصل سفر
فعالان گردشگری برای کاهش آثار محدودیت‌های سوخت، پیشنهادهایی از جمله اختصاص سهمیه‌های ویژه در ایام پرتردد و فصل‌های اوج سفر مطرح کرده‌اند.
آراز محمدی، راهنمای گردشگری، معتقد است دولت می‌تواند در مناسبت‌های خاص، سوخت تشویقی برای خودروهای شخصی و وسایل نقلیه عمومی فعال در جابه‌جایی مسافران در نظر بگیرد. به گفته او، حمایت از رانندگان و فعالان گردشگری و پیش‌بینی تدابیر ویژه برای سفرهای بین‌شهری می‌تواند از کاهش سفرهای داخلی جلوگیری کند و به ادامه فعالیت کسب‌وکارهای این حوزه کمک برساند.
تهمینه حسینی نیز بهبود وضعیت اقتصادی خانوارها را از عوامل مؤثر بر رونق گردشگری دانست و گفت تا زمانی که شرایط اقتصادی مردم بهتر نشود، نمی‌توان انتظار افزایش تقاضای سفر را داشت. او تأکید کرد مشکلات موجود تنها به یک گروه محدود نیست و راهنمایان، هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و دیگر فعالان صنعت گردشگری نیز با شرایط مشابهی مواجه‌اند.
محسن حاجی‌سعید نیز با تأکید بر ضرورت توجه به شرایط شاغلان این حوزه گفت: راهنمایان گردشگری، رانندگان و دارندگان تاکسی‌های گردشگری در صورت محدودیت سوخت‌گیری با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند. بنابراین، پیش از اجرای چنین تصمیم‌هایی باید نیازهای سفر و جابه‌جایی گردشگران و شرایط فعالیت شاغلان این بخش مورد توجه قرار گیرد.
گسترش طرح تغییر سهمیه‌های سوخت به ۱۱ استان، در کنار نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی فعالان گردشگری، ضرورت پیش‌بینی سازوکاری برای تأمین سوخت سفرهای بین‌شهری را برجسته کرده است؛ موضوعی که حل نشدن آن می‌تواند هم بر امکان سفر مردم و هم بر درآمد کسب‌وکارهای وابسته به گردشگری اثر بگذارد.
