پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
برزن نیوز: محمد سرلک، مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران، با تشریح آخرین وضعیت ضوابط بلندمرتبهسازی در کشور، اعلام کرد هدف از تدوین این مقررات، ایجاد نظم در ساختوسازهای بلند و جلوگیری از تصمیمهای موردی و سلیقهای است.
به گفته وی، ضوابط عمومی بلندمرتبهسازی در سال ۱۳۹۷ در شورایعالی شهرسازی و معماری به تصویب رسید. پیش از آن، اگرچه برخی طرحهای جامع شهری مقرراتی در این زمینه داشتند، اما در بسیاری از موارد تصمیمگیریها از طریق کمیسیون ماده ۵ و بهصورت موردی انجام میشد. در شهرهایی مانند تهران، مشهد و تبریز نیز مجوزهای بلندمرتبهسازی بدون برخورداری از معیارهای یکسان صادر میشد.
ساخت برجها تنها در محدودههای مصوب
سرلک توضیح داد که پس از تصویب ضوابط عمومی، مقرر شد شهرهایی که قصد توسعه بلندمرتبه دارند، ابتدا ضرورت این موضوع را در شورایعالی شهرسازی و معماری به تصویب برسانند و سپس طرح تعیین محورها و پهنههای مجاز را تهیه کنند. بر این اساس، ساخت ساختمانهای بلند تنها در محدودههای تعیینشده امکانپذیر خواهد بود و امکان احداث آنها در هر نقطه از شهر وجود ندارد.
کدام شهرها مشمول ضوابط بلندمرتبهسازی هستند؟
به گفته مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران، شهرهای دارای بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت، مراکز استانها و همچنین شهرهای استانهای شمالی مشمول این مقررات هستند. در این مطالعات، مجموعهای از شاخصهای محدودکننده و تشویقی بررسی میشود تا مناسبترین پهنهها برای توسعه بلندمرتبه مشخص شوند.
مناطق ممنوع برای ساخت ساختمانهای بلند
وی با اشاره به محدودیتهای موجود گفت: حریم گسلها، رودخانهها، آثار تاریخی، مراکز نظامی و امنیتی، مناطق دارای خطر فرونشست یا رانش زمین و همچنین حریمهای هوایی از جمله محدودههایی هستند که امکان بلندمرتبهسازی در آنها وجود ندارد.
در مقابل، دسترسی به شبکه حملونقل عمومی، نزدیکی به شریانهای اصلی شهر و وجود فضای سبز مناسب از مهمترین معیارهای مثبت برای انتخاب پهنههای بلندمرتبه به شمار میروند.
حفظ منظر شهری در اولویت
سرلک با تأکید بر اهمیت حفظ چشماندازهای طبیعی و تاریخی شهرها اظهار کرد که ساختمانهای بلند نباید باعث از بین رفتن دید شهروندان به مناظر شاخص شوند. به عنوان نمونه، در سنندج نباید ساخت برجها موجب محدود شدن چشمانداز تپههای تاریخی شود و این اصل در سایر شهرها نیز مورد توجه قرار دارد.
پیشبینی بلندمرتبهسازی همزمان با طرح جامع شهرها
وی افزود از زمان تصویب این ضوابط، مقرر شد شهرهایی که در حال تهیه طرح جامع هستند، مطالعات مربوط به بلندمرتبهسازی را نیز بهطور همزمان انجام دهند. به همین دلیل، در شهرهایی مانند همدان، پهنههای بلندمرتبه در قالب طرح جامع پیشبینی شده است.
به گفته این مقام مسئول، در ارومیه نیز که طرح جامع آن در مراحل نهایی قرار دارد، موضوع تعیین پهنههای بلندمرتبه مورد توجه قرار گرفته است.
وضعیت مشهد، مازندران و گیلان
سرلک با اشاره به مشهد گفت طرح بلندمرتبهسازی بخش جنوبغربی این شهر به تصویب رسیده اما طرح جامع مربوط به کل شهر هنوز به دلیل اختلاف نظرها نهایی نشده است.
وی همچنین از تدوین یک سند یکپارچه برای استان مازندران خبر داد و گفت با توجه به حساسیتهای زیستمحیطی، اراضی کشاورزی و حجم بالای تقاضای ساختوساز، مطالعات این طرح در مراحل پایانی قرار دارد و نتایج اولیه آن طی یک تا دو ماه آینده ارائه خواهد شد.
به گفته او، قرارداد تهیه طرح مشابه برای استان گیلان نیز منعقد شده و مطالعات مربوط به شهرهای رشت و بندرانزلی انجام شده است، هرچند این طرحها هنوز به تصویب نهایی نرسیدهاند.
همچنین طرحهای بلندمرتبهسازی در بندرعباس، سمنان و سرخرود به تصویب رسیدهاند.
سند جدید تهران هنوز نهایی نشده است
مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران درباره تهران گفت مطالعات پیشین بلندمرتبهسازی پایتخت مورد قبول شهرداری قرار نگرفت و درخواست تدوین طرح جدید مطرح شد. اکنون این طرح در کمیتههای فنی شورایعالی شهرسازی و معماری در حال بررسی است و تاکنون سه نشست کارشناسی درباره آن برگزار شده است.
وی تأکید کرد هنوز هیچ سند نهایی برای تهران تصویب نشده و اصلاحاتی باید از سوی مشاور طرح انجام شود تا موضوع بار دیگر در کمیته فنی بررسی شود.
هدف، افزایش جمعیت تهران نیست
سرلک درباره ظرفیت جمعیتی پایتخت در این طرح توضیح داد که هدف اصلی، افزایش جمعیتپذیری نیست بلکه تغییر الگوی ساختوساز است. در برخی پهنهها، کاربریهای غیرمسکونی پیشبینی شده تا خدمات شهری توسعه پیدا کند و در مناطق مسکونی نیز با افزایش ارتفاع ساختمانها، سطح اشغال کاهش یافته و فضای باز بیشتری ایجاد شود.
به گفته وی، شهرداری تهران و مشاور طرح معتقدند اجرای این برنامه موجب افزایش جمعیت شهر نخواهد شد، اما این موضوع هنوز برای کمیته فنی بهطور کامل اثبات نشده و بررسیها ادامه دارد.
تأمین زیرساختها؛ شرط اصلی توسعه بلندمرتبه
این مقام مسئول با اشاره به انتقادها درباره کمبود زیرساختها در برخی مناطق، تأکید کرد تأمین خدمات زیربنایی از مهمترین الزامات این ضوابط است و نظر شرکتهای آب و فاضلاب، برق و گاز در فرآیند تصویب پهنههای بلندمرتبه اخذ میشود.
وی افزود ظرفیت تأمین آب، دفع فاضلاب و همچنین توان شبکه معابر و دسترسیهای شهری از شاخصهای اصلی انتخاب این پهنههاست و در صورت نبود زیرساخت مناسب، آن محدوده از فهرست مناطق قابل توسعه حذف خواهد شد.
سرلک در پایان خاطرنشان کرد تدوین اسناد بلندمرتبهسازی موجب شفاف شدن ضوابط برای شهروندان، سرمایهگذاران و مدیران شهری میشود و ضمن کاهش تصمیمگیریهای سلیقهای، مانع شکلگیری رانت خواهد شد. به گفته او، رویکرد وزارت راه و شهرسازی حرکت به سمت بلندمرتبهسازی هدفمند، مبتنی بر مطالعات کارشناسی و اسناد مصوب است، نه صدور مجوزهای موردی برای تکپلاکها.
