پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
برزن‌نیوز ـ با وجود پیش‌بینی بارش‌های بیش از نرمال در پاییز و زمستان امسال، ذخایر سدهای تأمین‌کننده آب استان تهران همچنان با میانگین بلندمدت فاصله قابل توجهی دارد. بر اساس آمار شرکت آب منطقه‌ای تهران، مجموع ذخایر پنج سد امیرکبیر، لتیان، لار، طالقان و ماملو در اول آبان ۱۴۰۵ به ۳۵۹ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که اگرچه نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش یافته، همچنان ۱۸۹ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت است.
راما حبیبی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران، با اشاره به پیش‌بینی بارش‌های بیش از نرمال تحت تأثیر ال‌نینو گفت: بیشتر سدهای استان در حال حاضر نصف یا کمتر از نصف ظرفیت خود آب دارند و در صورت افزایش ورودی مخازن، خروجی سدها متناسب با شرایط تنظیم خواهد شد.
وی با بیان اینکه بارندگی‌های پیش‌رو می‌تواند فرصتی برای جبران بخشی از کمبود ذخایر باشد، تأکید کرد: میزان واقعی ورودی آب، ظرفیت خالی مخازن و نحوه مدیریت خروجی سدها، تعیین‌کننده میزان بهره‌برداری از بارش‌ها خواهد بود.
وضعیت سدهای تهران در آستانه فصل بارش‌ها
به گفته حبیبی، در حال حاضر بیشتر سدهای استان تهران کمتر از نصف ظرفیت خود آب دارند و تنها سد کرج از نظر حجم ذخیره وضعیت مطلوب‌تری دارد و میزان آب آن اندکی بیش از نصف ظرفیت است.
وی درباره سد لار نیز اظهار کرد: این سد با ظرفیت مخزن ۹۲۰ میلیون مترمکعب، در زمان انجام مصاحبه تنها حدود ۴ تا ۵ درصد آب داشته است.
معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران با اشاره به ظرفیت ذخیره‌سازی سدهای استان توضیح داد: در صورت وقوع بارندگی‌های قابل توجه و افزایش حجم آب تا مرحله سرریز، خروجی مخازن متناسب با میزان ورودی تنظیم و آب با رعایت الزامات فنی و ایمنی به پایین‌دست رهاسازی می‌شود.
حبیبی افزود: مدیریت مخازن با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت ذخیره‌سازی انجام می‌شود و آب اضافی رهاشده در پایین‌دست نیز می‌تواند برای تغذیه آبخوان‌ها و تأمین نیازهای زیست‌محیطی مورد استفاده قرار گیرد.
آیا بارش‌های بیش از نرمال به معنای پر شدن سدهاست؟
افزایش بارندگی به‌تنهایی به معنای پر شدن مخازن یا رفع کمبود منابع آبی نیست. میزان رواناب تولیدشده، زمان و مکان وقوع بارش‌ها، شدت و تداوم بارندگی و حجم ورودی به هر سد، همگی در تعیین میزان ذخیره‌سازی مؤثرند.
از سوی دیگر، وجود ظرفیت خالی در مخازن امکان ذخیره بخشی از رواناب‌های ورودی را فراهم می‌کند؛ اما در صورت افزایش قابل توجه ورودی آب، تنظیم خروجی سدها نیز باید با در نظر گرفتن ملاحظات فنی و ایمنی انجام شود.
آخرین وضعیت ذخایر پنج سد تهران
بر اساس آمار شرکت آب منطقه‌ای تهران، مجموع ذخایر سدهای امیرکبیر، لتیان، لار، طالقان و ماملو در اول آبان امسال ۳۵۹ میلیون مترمکعب بوده است. این میزان در مدت مشابه سال گذشته ۲۱۷ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۵۴۸ میلیون مترمکعب گزارش شده است.
به این ترتیب، ذخایر مجموع این سدها نسبت به سال گذشته ۱۴۲ میلیون مترمکعب افزایش یافته، اما همچنان ۱۸۹ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.
بررسی جزئیات آمار نشان می‌دهد وضعیت سدها یکسان نیست و تنها سد امیرکبیر در این مجموعه ذخیره‌ای بالاتر از میانگین بلندمدت دارد.
سد امیرکبیر در اول آبان امسال ۱۲۳ میلیون مترمکعب آب داشته است؛ در حالی که ذخیره آن در مدت مشابه سال گذشته ۱۷ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۱۰۳ میلیون مترمکعب بوده است. بنابراین، ذخیره این سد ۲۰ میلیون مترمکعب بیشتر از میانگین بلندمدت است.
در سد لتیان، حجم ذخایر به ۲۱ میلیون مترمکعب رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۰ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۴۲ میلیون مترمکعب بوده است. در نتیجه، با وجود افزایش ۱۱ میلیون مترمکعبی نسبت به سال گذشته، ذخیره این سد همچنان ۲۱ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت است.
سد لار نیز در اول آبان امسال ۲۹ میلیون مترمکعب ذخیره داشته است؛ رقمی که در مقایسه با ۱۶ میلیون مترمکعب سال گذشته افزایش یافته، اما همچنان ۵۰ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت ۷۹ میلیون مترمکعبی قرار دارد.
در سد طالقان، حجم ذخایر به ۱۵۸ میلیون مترمکعب رسیده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۵۶ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۲۳۲ میلیون مترمکعب بوده است. به این ترتیب، ذخیره فعلی سد طالقان ۲ میلیون مترمکعب بیشتر از سال گذشته، اما ۷۴ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت است.
سد ماملو نیز در اول آبان امسال ۲۸ میلیون مترمکعب آب داشته است. ذخیره این سد در مدت مشابه سال گذشته ۱۸ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۹۲ میلیون مترمکعب بوده است؛ بنابراین، با وجود افزایش ۱۰ میلیون مترمکعبی نسبت به سال گذشته، ذخیره ماملو همچنان ۶۴ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.
افزایش ذخایر؛ بدون جبران کامل کسری
مقایسه آمار پنج سد نشان می‌دهد اگرچه مجموع ذخایر نسبت به سال گذشته افزایش یافته، این روند به معنای جبران کمبود آب در همه مخازن نیست. سد امیرکبیر تنها سدی است که ذخیره آن از میانگین بلندمدت بیشتر شده و چهار سد دیگر همچنان با کسری نسبت به میانگین خود مواجه‌اند.
در مجموع، آمار اول آبان ۱۴۰۵ از وجود ظرفیت خالی قابل توجه در مخازن سدهای تهران حکایت دارد؛ ظرفیتی که در صورت تحقق بارندگی‌های پیش‌بینی‌شده و ورود رواناب کافی می‌تواند به افزایش ذخایر کمک کند. با این حال، میزان جبران کمبود آب به شرایط واقعی بارش و حجم ورودی به سدها وابسته است و صرف پیش‌بینی بارندگی‌های بیش از نرمال، نمی‌تواند پر شدن مخازن یا رفع کسری ذخایر را تضمین کند.
