سه شنبه , ۱۵ اسفند ۱۴۰۲ - ۵:۰۸ قبل از ظهر

یادداشت و مقاله

رهاشدگی جنگل‌ها و مراتع بهای طرح‌های پوپولیستی

رهاشدگی جنگل‌ها و مراتع بهای طرح‌های پوپولیستی

پیش از هر چیز بیان این واقعیت ضروری است که در سازمان منابع طبیعی کشور، طرحی به نام «کاشت یک میلیارد درخت» وجود خارجی ندارد. چرا که به لحاظ علمی، “طرح”، تعریف و چارچوب مشخص دارد. وقتی گفته می‌شود قرار است یک میلیارد نهال آن هم در قالب طرح کاشته …

توضیحات بیشتر »

مدیریت شهری باید بداند شهر تنها معبر و خیابان نیست

در دنیای امروز با افزایش روزافزون اهمیت شهرها و رقابت بین آن‌ها، مسئولان می‌کوشند با یافتن یا ایجاد منابعی جدید و مزایای رقابتی، رشد و توسعه پایدار شهرها را تضمین و جایگاه رقابتی آن‌ها را تثبیت کنند، حال آنکه یکی از این منابع و مزیت‌های رقابتی، فراهم کردن امکانات فرهنگی و تفریحی همراه با سازماندهی و برگزاری رویدادهای خاص و جشنواره‌های سالانه است. این موضوع از آن رو اهمیت دارد که نقش رویدادها در توسعه و ارتقای جایگاه رقابتی میزبانانشان با توسعه امکانات و زیرساخت، موضوعی اثبات‌شده است، پس می‌توان گفت وقوع آن‌ها در مکان‌های شهری در واقع به خدمت گرفتن مکان برای خلق هویت و در عین حال ایجاد ویژندهای شهری است، درواقع مهم نیست که علت برگزاری یک رویداد چه باشد بلکه مهم شرکت‌کنندگانی هستند که هر یک انتظارات خاص خود را از جشنواره دارند اما در این بین بسیار مهم است که در نظر داشته باشیم برگزاری جشنواره‌ها تأثیرات بسیار چشمگیری را به‌ویژه بر اقتصاد، جامعه، فرهنگ و همچنین آینده شهر میزبان خواهد داشت. بر این اساس با توجه به اهمیت موضوع برآن شدیم تا در این خصوص با دانش‌آموخته دکتری شهرسازی و عضو هیئت علمی دانشگاه گفت‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید: مهران گومه با بیان اینکه ما در شهرهایمان با دو نوع زیست یا زندگی مواجهیم، گفت: نخست زندگی عادی و روزمره که در لایه‌ها و فضاهای شهری در جریان است مثل اینکه روزانه شما از منزل خود برای رفتن به سر کار و یا خرید خارج شده و در فضای شهری حاضر می‌شوید. این نوع از زیست شهری را می‌توان اتفاقات اجباری در شهر به‌حساب آورد. وی با اشاره به اینکه نوع دیگری از زیست شهری در پی بروز اتفاقات و برگزاری رویدادها در شهر رقم می‌خورد، افزود: درواقع اگر ما به‌دنبال آن هستیم که مردم در شهر دارای حیات اجتماعی بوده و در عین حال خود شهر نیز از این حیات برخوردار باشد، می‌بایست زندگی رویدادی را در آن تقویت کنیم. این دانش‌آموخته دکترای شهرسازی با تأکید بر اینکه در پی برگزاری رویدادها و وقایع می‌بایست در مسیر تقویت حیات اجتماعی شهر، زندگی مردم را از شرایط معمولی و همیشگی برای مقاطعی خارج کرد، افزود: این وقایع را می‌توان به بهانه‌های مختلف در شهر رقم زد پس نیازی نیست که برای آن بهانه و دست‌آویز پیچیده‌ای فراهم کرد مثل آئین‌های ملی و مذهبی با توجه به زیرساخت‌های طبیعی و تاریخی که در شهر وجود دارد. گومه با تأکید بر اینکه در شهرهای چندفرهنگی و دارای قدمت و زمینه تاریخی، فرهنگی و هنری ظرفیت اجرا و برگزاری رویدادها بسیار قوی‌تر از سایر شهرها است، ابراز کرد: برای مثال برگزاری رویدادهای مذهبی همچون عاشورا و تاسوعا امروزه در شهرهای مختلف در برخی از شهرهای ایران به یک ویژند (برند) تبدیل شده و سالانه خیل عظیمی از مردم از شهرهای مختلف در این شهرها حاضر شده تا از نزدیک شاهد برگزاری این مراسم مذهبی باشند. وی با تأکید بر اینکه ظرفیت‌های ملی ما برای برگزاری رویدادها در بستر فرهنگ، متناسب با شرایط هر شهر، مناسبت‌هایی همچون یلدا، نوروز و چهارشنبه‌سوری است اذعان کرد: علاوه بر این می‌توان رویداد‌هایی را به‌صورت تخصصی برای هر شهر تعریف کرد، از جشنواره غذا گرفته تا جشنواره موسیقی، تئاتر و غیره. وی با تأکید بر اینکه حتی امکان برگزاری این مراسم‌ها با توجه به ظرفیت طبیعی در شهر قابل اجراست که ازجمله آن می‌توان به برگزاری جشنواره پاییزی که سال جاری در بافت تاریخی (خیابان اکباتان) همدان برگزار شد و توانست نظر و نگاه بسیاری را همراه خود کند، افزود: حتی بزرگداشت شخصیت‌های فرهنگی یک شهر را نیز می‌توان در رویدادهای شهری گنجاند. این دانش‌آموخته دکتری شهرسازی با بیان اینکه با برگزاری این مراسم‌ها می‌توان شهر را از حالت عادی خارج کرده و به او شور و حال بخشید، اذعان‌کرد: نکته این است که این شور و حال در وهله نخست آن فضا و شهر را در مقیاس آن رویداد سرزنده کرده و جنب و جوشی به فعالیت‌ها می‌دهد و در عین حال ممکن است چندین واحد صنفی نیز در کنار حضور مردم متناسب با خریدی که در بیشتر رویدادها شاهد آن هستیم، منتفع شوند. گومه ادامه داد: در یک نگاه کلان این جنب و جوش یقیناً تأثیرگذارتر خواهد بود مثلاً در آستانه برپایی رویدادی همچون نوروز غالباً اسفندماه در شهر شاهد جنب و جوش خاصی هستیم به طوری که کل بازارها در شهرهای مختلف سرزنده هستند. وی با تأکید بر اینکه رویدادها همواره در پویایی اقتصاد شهر مؤثر خواهند بود، اذعان کرد: اگر بتوانیم بهانه برگزاری آن را در شهر بیشتر کنیم این توسعه اقتصادی را بیشتر در شهر احساس خواهیم کرد. این دانش‌آموخته دکتری شهرسازی با بیان اینکه حضور مردم در پی برگزاری رویدادها در بخش‌های مختلف می‌تواند رونق را به شهر هدیه، کند، افزود: امروز به کمک فضای مجازی چنین اتفاقاتی را می‌توان در وسعت بیشتری یعنی استانی و ملی تعریف کرد. گومه ادامه داد: برای مثال همه‌ساله در شهر ادینبورگ اسکاتلند سالانه به مدت یک ماه شاهد برگزاری جشنواره بین‌المللی در راستای بازیابی جنگ‌های آن با انگلستان در پی استقلال هستیم، اذعان کرد: مردم این شهر نیز به مدت یک ماه لباس‌های محلی می‌پوشند و محیط شهری نیز برای این جشنواره آماده می‌شود. این استاد شهرسازی با تأکید بر اینکه در این مقطع زمانی هتل، مسافرخانه و حتی رستوران و فضاهای تفریحی شهر میزبان گردشگرانی از سراسر جهان است که این خود آورده بالای اقتصادی را به‌دنبال دارد، اذعان کرد: طبق برآوردهای انجام‌شده این رویداد نیاز یک‌ساله مالی این شهر را تأمین می‌کند. گومه با بیان اینکه برگزاری رویدادهای فرهنگی و تاریخی این‌چنینی در شهرها می‌تواند هویت‌بخشی را برای شهر به‌دنبال داشته و به ویژندی برای تأیید داشته‌های این شهرها در دل بازدیدکنندگان از آن شهر بدل شود، ابراز کرد: با توجه به ظرفیت‌های تاریخی بیشتر شهرهای ایران یقیناً برگزاری رویداد‌های تاریخی و معرفی شخصیت‌های فرهنگی، امکان‌پذیر است. وی با تأکید بر اینکه برگزاری یک رویداد در یک شهر تنها مختص آن فضای نیست، اذعان کرد: درواقع گردشگر با حضور در یک شهر علاوه بر بازدید از رویداد با سایر فضاهای شهر نیز ارتباط برقرار کرده که خود آورده اقتصادی بالایی را برای شهر رقم می‌زند. این شهرساز همدانی با بیان اینکه در شهرهای ایران نیز در مقیاس خرد باید در راستای شناسایی ظرفیت‌ها برای برگزاری رویداد‌ها اقدام کرد، گفت: برای مثال چند سال پیش در همدان شاهد برگزاری جشنواره‌های غذاهای سنتی بودیم که مورد استقبال هم قرار گرفت. گومه با اشاره به اینکه برگزاری رویدادها علاوه بر بعد اقتصادی می‌تواند بر ارتقای زیرساخت‌های شهری نیز تأثیر‌گذار باشد، افزود: یقیناً متناسب با جشنواره‌ها، شهر باید برای میزبانی از میهمان خود در بخش‌های مختلف زیرساخت لازم را مهیا کند و مطلوبیت لازم را در پی داشته باشد. وی با اشاره به اینکه این رویدادها در جایی موفق عمل می‌کند که شهرها به لحاظ زیرساختی از مطلوبیت کافی برخوردار هستند، اذعان کرد: امروز با توجه به محدودیت اقتصادی حادث‌شده بر شهرها برگزاری این رویدادها می‌تواند به محرک اقتصادی در شهر بدل شود، علاوه بر این در تقویت فرهنگ نیز مؤثر خواهد بود مثلاً در رویدادی همچون چهارشنبه‌سوری که یک موضوع فرهنگی است مدیریت شهری می‌تواند آن را به‌صورت مدیریت با مشارکت مردم به اجرا درآورد. این عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی با تأکید بر اینکه برگزاری رویدادها حتی در افزایش امنیت فضاهای شهری مؤثر واقع می‌شود، تشریح کرد: جمیعت و حضور آن در مکان خود نویدبخش افزایش امنیت و رویدادپذیری آن است. گومه با تأکید بر اینکه مدیریت شهری باید برای برگزاری مراسم‌ها در شهر برنامه داشته باشد، گفت: آنچه مسلم است اینکه شهر تنها معبر و خیابان نیست بلکه یک اجتماع است؛ بنابراین مدیریت شهری در نگاه کلان به‌عنوان متولی می‌بایست این اجتماع را به‌صورت پویا حفظ کند حال آنکه یکی از رویکردهای تأثیرگذار در این راستا برگزاری رویدادهاست. مع‌الوصف با توجه به آنچه گفته شد در عرصه ویژندسازی برای یک شهر اگر رویداد را به‌عنوان رسانه شهری در نظر بگیریم کارکرد آن کمتر از تلویزیون‌های بزرگ‌مقیاس میادین یا بنرها و تابلوهای بزرگ شهری نیست با یک تفاوت و آن ایجاد فرصت تعامل و تأثیرگذاری! در واقع رویدادها همچون یک رسانه پیام‌هایی را برای مخاطب طراحی و منتقل می‌کنند تا او را تحت‌ تأثیر قرار داده و وادار به واکنش کنند؛ بنابراین چارچوبی که این رویدادهای شهری برای پیام‌رسانی اعم از فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، مذهبی و غیره تدارک می‌بینند به‌عنوان پیام‌های شهری به مخاطبان منتقل می‌شود، بنابراین وقتی با رویدادهای شهری به‌خصوص محله‌ای روبه‌رو می‌شویم پیام آن را به روشنی درمی‌یابیم که محله در حال تعامل با مخاطبانش است و این یعنی زنده بودن محله، شهر و سرزندگی و مشارکت، بنابراین با تأکید بر نقش رسانه‌ای رویدادها، مدیریت شهری در همه شهرها باید با تأکید بیشتر برای طراحی رویدادهای محله‌ای و شهری نقش پیام‌رسانی آن را مورد توجه قرار دهد و امکان بیشتری برای بروز و ظهور استعدادهای شهری ایجاد کند، این امر فرصتی برای کنار هم قرار گرفتن مردم در بخش‌های مختلف است.

طاهره ترابی‌مهوش، دانش‌آموخته دکتری شهرسازی، گفت: اگر ما به‌دنبال آن هستیم که مردم در شهر دارای حیات اجتماعی بوده و در عین حال خود شهر نیز از این حیات برخوردار باشد، می‌بایست زندگی رویدادی را در آن تقویت کنیم.

توضیحات بیشتر »

سیاست‌گذاری‌های بی‌اثر مسکن برای قشر فقیر

پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

عملا سیاست‌گذاری‌های مسکن هیچ اثری برای مردم فقیر ندارد. قبل از آن هم، ده‌ها برابر رانت را با سیاست‌گذاری‌های شهرسازی به سمت شمال شهر کشانده است. یعنی در واقع سیاست‌ها به جای اینکه فقرزدایی کند، و به آنها دسترسی و امکانات دهد، سمت ثروتمندان و رانت دادن به آنها را هدف قرار داده است.

توضیحات بیشتر »

معماری باروک در ایران (تاریخچه – ویژگی ها – مصالح)

معماری باروک یکی از انواع سبک ها و شاخه های معماری است که با تزیینات بسیار زیاد، نقش های پر آذین، سقف مانسرد و گنبدی چشم نواز شناخته می شود. برای اینکه با سبک باروک و شیوه ساخت بناهایی متناسب با آن آشنا شوید، ابتدا باید مفاهیم پایه و اساسی …

توضیحات بیشتر »

کوچ اجباری از تهران

کوچ اجباری از تهران

بیش از 15 سال از زمان تصویب طرح جامع می‌گذرد و حالا صحبت از بازنگری و تهیه برنامه دوم شهر تهران به گوش می‌رسد. به گفته منتقدان این طرح برنامه‌ریزان طرح جامع برای کنترل جمعیت شهر، سیاست‌های انقباضی درباره مسکن شهری تدوین کردند.

توضیحات بیشتر »

مطالعه تطبیقی مؤلفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی

توسعه پایدار ازجمله مفاهیمی است که در دهه­‌های اخیر به دلیل مشکلات و تنگنا‌های پیش روی سکونتگاه‌­های انسانی همگان را به مداقه در محیط زیست خود فرا خوانده است. ماهیت پیچیده شهر چنان است که از یک سو مسئولان و مدیران شهری نیازمند توجه به مفاهیمی چنینی بوده و از سوی دیگر با توجه به کارکرد‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و... شهر اتخاذ نگاه ایدئولوژیک در تصمیم گیری­‌ها، برنامه ریزی و طراحی شهر‌ها ضروری می­‌نماید. بر همین اساس مدت­‌های مدیدی است که موضوع شهر و شهرسازی اسلامی از سوی صاحبنظران، اندیشمندان و دست اندرکاران امور شهری به عنوان یک نگاه جامع به مسائل شهری مطرح شده است. با این وجود واکنش­‌های متعدد و بعضا متفاوتی درباره ماهیت وجودی و توانایی دین مبین اسلام در پاسخگویی به مسائل شهری بیان شده است. از این رو محمد مسعود استادیار گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان با همکاری دو دانشجوی کارشناسی ارشد همان دانشگاه (عاطفه صادقیان و محسن هنرور) به بررسی تطبیقی ارکان و مؤلفه‌­های توسعه پایدار به عنوان یکی از پارادایم‌­های رایج و اخیر شهرسازی با مفاهیم، تعاریف و ویژگی­‌های شهر اسلامی می‌پردازند. به همین منظور پژوهشگران این مطالعه را در سه بخش عمده تدوین کرده‌اند: بخش نخست به مرور و ارائه ادبیات توسعه پایدار، پایداری شهری و مؤلفه‌­های آن پرداخته؛ بخش دوم با استفاده از منابع دینی همچون قرآن، احادیث و متون تاریخی و نیز متفکران دینی و شهرسازی به قور در مفهوم شهر اسلامی و صفات آن پرداخته است؛ بخش پایانی نیز به بررسی تطبیقی سنجه‌­های هر یک از مولفه‌­های سه گانه توسعه پایدار با ویژگی­‌ها و صفات شهر اسلامی پرداخت است. نتایج این نوشتار حاکی از این مطلب است که ویژگی­‌های شهر اسلامی در تطابق کامل با مفاهیم و مولفه­‌های سازنده توسعه پایدار قرار دارد به‌گونه‌ای که می‌­توان از شهر پایدار اسلامی سخن به میان آورد. * مرفولوژیک سکونتگاه‌­های شهری در ساخت مرفولوژیک (ریخت شناسی) سکونتگاه‌­های شهری و روستایی کشور‌های مختلف، عامل دین، فرهنگ و ایدئولوژی نظام‌­های حاکم نقش مهمی را به عهده می‌­گیرند. بر این مبنا، در کشور‌هایی که ادیان و ایدئولوژی‌­های متفاوت دارند و می­‌توان ساخت‌­های مرفولوژیکی مختلفی را مشاهده کرد؛ چنانکه فضا‌های جغرافیایی کشور‌های غربی، سوسیالیستی و اسلامی با همدیگر متفاوت می­‌نماید. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی در کشور‌های اسلامی، ساخت فضا‌های جغرافیایی باید تحت تأثیر ایدئولوژی اسلامی به صورت قوانین متخذ از قرآن، سنت، فقه، اجتهاد و اجماع صورت ­گیرد؛ شهری که ویژگی‌­های منحصربه‌فرد داشته باشد و الگوی کاملی از توسعه را برای جهانیان عرضه بدارد. حال سؤال این است که ویژگی­ها و مشخصات یک شهر اسلامی پایدار کدام­اند؟ چگونه می‌­توان شهری اسلامی و پایدار داشت؟ * شهر اسلامی پایدار از دیدگاه زیست محیطی اسلام و محیط زیست «محیط» یکی از اسما خداوند است و رجوع به آیاتی از قرآن که این واژه در آنها ذکر شده و خداوند را محیط بر همه اشیا و امور معرفی می­کند (۱۲۶ نسا، ۹۲ هود و ۱۱۵ بقره)، نشان از آن دارد که خداوند محیط زیست حقیقی است و بشر همواره در چنین محیطی غوطه‌­ور است، یعنی بدون آنکه بحث همه خدایی و یا وحدت وجود مورد نظر باشد می‌­توان گفت که محیط زیست فعلی ما همان محیط الهی است. منتهی انسان از این امر آگاه نیست یا بدان توجه ندارد. بحران و تباهی محیط زیست از آنجا ناشی می­‌شود که آدمی از قداست محیطی که در آن زندگی می­‌کند غفلت می­‌نماید. از دیدگاه بشر امروز محیط زیست او جدا و مستقل از وی و حتی از محیط الهی انگاشته شده است. کارولین مرچنت، استاد فلسفه و تاریخ محیط زیست در دانشگاه برکلی آمریکا، در باب عقاید مسلمانان نسبت به محیط زیست می­‌گوید: اسلام، نمونه­ درخشانی از آگاهی‌­های اکولوژیک به دست می­‌دهد. در دیدگاه اسلامی، انسان جانشین خداوند در روی زمین است. قرآن مجید چنین تعلیم می­‌دهد که کیهان، طبیعت و محیط، همگی آیاتی از آفریدگار جهان هستند. در روی زمین، هیچ دینی بر ضد تخریب محیط زیست و حیات جانداران، همچنین در برابر نابودی منابع و ثروت طبیعی اعطایی خداوند، چنین ندایی روشن در نداده است. عناصر اصلی سازنده محیط زیست از دید اسلام اجزای مهم و اصلی محیط زیست، شامل آب، خاک، هوا، گیاهان و حیوانات ذکر شده است. راهکار‌های حفاظت محیط زیست در اسلام در آیات متعددی از قرآن آمده است: یقینا برای هر چیزی، اندازه‌­ای قرار داده‌­ایم. ما هر چیزی را به اندازه آفریدیم. هر چیزی نزد او، اندازه معینی دارد؛ بنابراین بایستی به طور صحیح و درست مورد بهره­برداری قرار گیرند تا از نابودی آنها (چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی) جلوگیری شود و علاوه بر آن، برای نسل‌­های بعد، مورد حفاظت و نگهداری قرار گیرند. در این راستا آموزه­‌های الهی در دو زمینه فردی و اجتماعی مطرح شده است که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد. آموزه‌های فردی شامل تکالیف فردی (پرهیز از ظلم، پرهیز از اسراف و...) و رهنمود‌های تشویقی (اخلاقی) مانند تشویق به آبادانی زمین، تأکید بر نظافت محیط و... است. آموزه‌های اجتماعی نیز شامل دو راهکار می‌باشد: نهاد امر به معروف و نهی از منکر و پیش­بینی دولت مقتدر. این آموزه‌ها در نمودار زیر نشان داده شده است. * جهت گیری اجتماعی در راستای تحقق عدالت اجتماعی در شهر اسلامی بنابر نظر جانسون هدف اساسی برنامه ریزی اجتماعی در شهر، تقویت روح اجتماعی آن است که در آن پیوند استوار و پایداری میان تمام گروه‌ها و طبقات جامعه شهری برقرار گردد. در مجموع، برنامه‌ریز‌های اجتماعی در شهر برای تامین رفاه اجتماعی، بر حمایت از تمامی خانواده‌ها، سالم سازی محیط زیست شهری، زمینه سازی برای مشارکت شهروندان و توسعه سیاسی، حمایت از طبقات ضعیف و فقیران شهری و ارتقای سطح زندگی آنها تأکید دارند. در شهر اسلامی پایدار باید برنامه ریزی اجتماعی به سوی قطع دور تسلسل فقر حرکت کند. زیرا تجربه نشان می‌دهد که در جامعه شهری کشور‌های اسلامی بیشتر فقیران و طبقات کم در آمد گرفتار دور تسلسل فقر در چندین نسل هستند. چنان که بنا بر نظر شیخی (۱۳۸۰) دو موضوع فقر و سازمان اجتماعی، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی هرجا که سازمان اجتماعی تضعیف می‌‌شود، فقر به طور اجتناب ناپذیری ظاهر می‌شود. از این رو تا جایی که به جامعه شهری مربوط می‌شود، سازمان اجتماعی نقش عمده‌ای در مطلوبیت شهری، نظم شهری و تداوم روند‌ها در حد متعارف آن دارد. فرزندان و اطفال پرورش یافته در فرهنگ فقر، رفتار‌های خاص را فرا می‌گیرند. این قبیل شیوه‌های رفتاری در آنها درونی می‌شود، به نحوی که دیگر نمی‌توانند ار آن فقر رهایی یابند. جلوه‌ها و انعکاس چنین فرهنگی، محرومیت‌های مادی، عدم امنیت در قالب کسب درآمد، بی ثباتی مسکن و...اعلام شده است. یکی از ملزومات شهر اسلامی پایدار، وجود عدالت اجتماعی در تمامی زوایای شهر است. عدالت در امور اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و قضائی ضروری است. ایجاد زمینه‌های پرورش استعداد‌ها برای تمامی شهروندان در برابر قانون، سد کردن راه­های قدرت از طریق ثروت، نیروی بدنی، تبلیغات و تحریک مردم، حرکت در جهت نزدیک کردن سطح درآمدها، تامین و گسترش انواع بیمه؛ بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و ورزش از جمله جنبه‌های عدالت اجتماعی در شهر است که بایستی مد نظر برنامه ریزان قرار گیرد. روند برنامه ریزی شهری با توجه به معیار‌های شهر سالم، لازم است از عقاید روشنفکران، هنرمندان، هنرمندان، علمای مذهبی و پروه‌های سالم سازی محیط زیست تاثیر پذیرد. * جمع‌بندی/ شهر اسلامی پایدار امروزه در دهکده جهانی، ادیان مختلف با ساخت‌های متفاوت خود رقابتی همه جانبه را برای تحمیل خود بر دیگران شروع کرده‌اند. در این میان، برنده واقعی آن ایدوئولوژی خواهد بود که به صورت جامع تمامی استعداد‌های انسانی را در راه رسیدن به سرچشمه فیاض الهی به فعلیت در آورد. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی پژوهش حاضر به این موضوع اشاره دارد که یکی از پدیده‌های فکری، فرهنگی، هنری و ادبی انسان‌ها، پدیده شهر و شهرنشینی است که ماهیت ایدئولوژی نظام حاکم، تا حدود زیادی توسط آن به نمایش گذاشته می‌­شود. یکی از ادیانی که تا مدت‌ها پیش در میان اندیشمندانش ایده مدینه فاضله، شهر خدا، شهر آفتاب و آرمان شهر وجود داشته، ولی تاکنون فقط در مرحله شعار باقی مانده است، دین اسلام است. در این پژوهش آمده است: گرچه دین اسلام قلمرو گسترده‌ای دارد، مشاهده معضلات و گرفتاری‌های متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی در شهر‌های کشور‌های تحت حاکمیت این دین الهی حکایت از عدم اجرای دقیق دستورات اسلامی و استفاده ابزاری از آن را دارد. نتایج این پژوهش نشان از این دارد که شهر اسلامی پایدار، شهری است که انسان‌های پاک و بی رنگ و ریا داشته باشد. از این رو پژوهشگران آن به این نکته اشاره می‌کنند که فقر، بی عدالتی، آلودگی، بی خانمانی، آموزش و بهداشت نامناسب، ترافیک و ده‌ها مشکل دیگر در بسیاری از شهر‌های کشور‌های اسلامی در عرصه جهانی، چهره حکومت‌هایی که داعیه اسلامی بودن را دارند، مخدوش کرده است؛ بنابراین برای رسیدن به شهری پایدار و اسلامی لازم است کشور‌های اسلامی در ساخت مورفولوژیک (ریخت شناسی) شهر‌های خود، تجدید نظر کرده، مسائلی، چون انسان گرایی، اندیشه گرایی، پیشروگرایی، معنویت و اخلاق، جهت گیری‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، فیزیکی و محیطی را در راستای انسان شناسی و سرانجام، خداگرایی و آخرت گرایی مدنظر قرار دهند؛ زیرا مهمترین و اصلی‌ترین وظیفه شهر اسلامی پایدار، همانا، تجسم روح خدایی در کالبد شهر و متمایل کردن انسان‌ها به سمت خداوند سبحان است.

پژوهشگران در مطالعه‌ای به بررسی تطبیقی ارکان و مؤلفه‌­های توسعه پایدار به عنوان یکی از پارادایم‌­های رایج و اخیر شهرسازی با مفاهیم، تعاریف و ویژگی‌­های شهر اسلامی می‌پردازند.

توضیحات بیشتر »

افول شبکه ی آبرسانی شهر سمنان، از یک زیرساخت منظرین به یک عنصر فراموش‌ شده شهری

افول شبکه ی آبرسانی شهر سمنان، از یک زیرساخت منظرین به یک عنصر فراموش‌ شده شهری

سیستم آبی شهر قدیم سمنان، یک زیرساخت منظرین است که هریک از اجزای آن به‌عنوان بخشی از این سیستم عناصر اصلی منظر شهر سمنان را تشکیل می‌دهند. اجزایی که امروزه به‌دست فراموشی سپرده‌ شده و بعضاً رو به نابودی هستند و این مسئله که آن‌ها بخشی از «زیرساخت» شهر بوده‌اند این موضوع را دردناک‌تر می‌سازد. همۀ این‌ها در حالی است که با برخورداری از یک بار تاریخی و هویتی قابل توجه هنوز قابلیت تبدیل‌شدن به مهم‌ترین عناصر منظر شهر سمنان را دارند.

توضیحات بیشتر »

«شهرسازی» از قلم افتاد

«شهرسازی» از قلم افتاد

رشد جمعیت در شهرها مردم را با مشکلات و کمبودهایی از جمله حوزه مسکن روبه‌رو کرده است، حال در زمانی این موضوع به بحران تبدیل می‌شود که شهرهای جدید بدون اصول شهرسازی و در سایه بی‌قانونی پدید آیند؛ اتفاقی که باعث مهاجرت اجباری شهروندان به شهرهای حاشیه‌ای می‌شود و فضای کلانشهرها را به‌خطر می‌اندازد.

توضیحات بیشتر »