پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
تأمین مالی همچنان یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی پروژه‌های مسکن حمایتی در کشور است؛ مشکلی که در کنار افزایش قیمت مصالح ساختمانی و کاهش توان پرداخت متقاضیان، روند ساخت و تحویل واحدهای نهضت ملی مسکن را با چالش روبه‌رو کرده است.
به گزارش برزن نیوز، ایرج رهبر، رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن و ساختمان ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های نهضت ملی مسکن و تأثیر تورم مصالح بر تکمیل واحدها اظهار کرد: مشکلات طرح‌های مسکن حمایتی موضوع تازه‌ای نیست و از زمان اجرای مسکن مهر آغاز شده و در طرح‌های بعدی از جمله اقدام ملی مسکن و نهضت ملی مسکن نیز ادامه پیدا کرده است.
وی با اشاره به نارضایتی برخی متقاضیان از تأخیر طولانی در تحویل واحدها افزود: حتی اخیراً شاهد رسیدگی نمایندگان مجلس به شکایت‌های مردم در پردیس درباره واحدهایی بودیم که با وجود گذشت مدت‌زمان طولانی، هنوز به متقاضیان تحویل نشده‌اند.
رهبر علت اصلی تداوم این مشکلات را ضعف در سیاست‌گذاری و شیوه اجرای طرح‌های حمایتی مسکن دانست و گفت اجرای چنین پروژه‌هایی بیش از هر چیز به دو مؤلفه تأمین زمین و منابع مالی وابسته است؛ هرچند مصالح ساختمانی، نیروی انسانی و سایر الزامات ساخت‌وساز نیز در تکمیل آن‌ها نقش دارند.
تأمین مالی؛ مهم‌ترین گره پروژه‌های نهضت ملی مسکن
رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان با بیان اینکه در سال‌های گذشته مشکلات مربوط به مصالح و نیروی انسانی به اندازه امروز جدی نبود، تأکید کرد که در شرایط فعلی، افزایش هزینه‌های ساخت نیز به مشکلات تأمین مالی اضافه شده است.
وی درباره وضعیت زمین در طرح نهضت ملی مسکن توضیح داد: وزارت راه و شهرسازی و سازمان ملی زمین و مسکن تلاش کرده‌اند زمین‌های مناسب‌تری نسبت به برخی پروژه‌های مسکن مهر اختصاص دهند، هرچند زمین‌های در دسترس محدود است.
رهبر در عین حال، تأمین منابع مالی را همچنان اصلی‌ترین مانع پیشرفت پروژه‌ها دانست و اظهار کرد: وقتی منابع مالی به‌موقع تأمین نشود، زمان اجرای پروژه افزایش پیدا می‌کند و تورم نیز هزینه‌های ساخت را بالا می‌برد. در این شرایط هم متقاضیان و هم سازندگان متضرر می‌شوند و نارضایتی کارفرما و متقاضیان افزایش می‌یابد.
حداقل ۵۰ درصد متقاضیان آورده خود را پرداخت نمی‌کنند
رهبر با اشاره به دشواری تأمین آورده از سوی متقاضیان که عمدتاً از اقشار کم‌درآمد جامعه هستند، گفت شرایط مالی طرح نهضت ملی مسکن با مسکن مهر تفاوت زیادی دارد.
به گفته وی، در مسکن مهر متقاضیان در نهایت با پرداخت مبالغی که در مراحل ابتدایی دست‌کم حدود ۱۱ میلیون تومان بود و در ادامه افزایش یافت، امکان خانه‌دار شدن پیدا می‌کردند؛ به‌طوری که در برخی پروژه‌های پردیس، آورده نهایی به حدود ۴۰ میلیون تومان رسید.
اما در نهضت ملی مسکن، میزان آورده مورد نیاز متقاضیان به حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد تومان می‌رسد که باید به‌صورت تدریجی و اقساطی پرداخت شود.
وی افزود: بسیاری از متقاضیان پس از پرداخت آورده‌های اولیه ۴۰ میلیون تومانی در مراحل نخست، دوم و سوم، دیگر توان ادامه پرداخت ندارند و از تأمین منابع مالی مراحل بعدی بازمی‌مانند.
رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان همچنین ناکافی بودن تسهیلات بانکی را از دیگر مشکلات این طرح دانست و گفت با وجود افزایش تدریجی وام‌ها، این تسهیلات همچنان پاسخگوی تمام هزینه‌های ساخت نیست.
به گفته رهبر، در پروژه‌هایی که از چندین بلوک و واحد مسکونی تشکیل شده‌اند، پرداخت به‌موقع آورده از سوی همه متقاضیان برای پیشرفت هماهنگ عملیات اجرایی اهمیت دارد و تأخیر بخشی از آن‌ها می‌تواند کل روند ساخت را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش شدید قیمت میلگرد و تشدید هزینه‌های ساخت
رهبر با بیان اینکه در برخی پروژه‌ها دست‌کم ۵۰ درصد متقاضیان آورده مورد نیاز خود را پرداخت نمی‌کنند، هشدار داد این مسئله توان ادامه فعالیت سازندگان را کاهش می‌دهد و موجب طولانی شدن زمان اجرای پروژه‌ها می‌شود.
وی افزایش مدت ساخت را عاملی برای تحمیل هزینه‌های بیشتر به پروژه دانست و با اشاره به رشد قیمت مصالح ساختمانی اظهار کرد: برای نمونه، قیمت میلگردی که هنگام انعقاد قرارداد در سال ۱۴۰۲ حدود کیلویی هزار و ۴۰۰ تومان خریداری می‌شد، اکنون به کیلویی ۱۴۰ هزار تومان رسیده است.
به گفته وی، چنین افزایشی در هزینه مصالح می‌تواند محاسبات مالی اولیه پروژه‌ها را برهم بزند و حتی در مواردی به توقف عملیات ساخت منجر شود.
رهبر تأکید کرد دولت باید برای حل مشکل تأمین مالی طرح‌های حمایتی مسکن راهکار عملی ارائه کند و اجازه ندهد ادامه ساخت‌وساز صرفاً به توان پرداخت آورده از سوی متقاضیان وابسته بماند.
پیشنهاد انبوه‌سازان برای ورود سرمایه‌گذاران به پروژه‌های متوقف‌شده
رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان یکی از راهکارهای پیشنهادی برای جلوگیری از توقف پروژه‌ها را ورود سرمایه‌گذاران جدید به طرح‌های مسکن حمایتی عنوان کرد.
وی توضیح داد: در شرایطی که متقاضی توان ادامه پرداخت آورده را ندارد، باید امکان ورود سازنده یا سرمایه‌گذار جدید فراهم شود تا منابع مالی مورد نیاز برای تکمیل واحدها تأمین شود و پروژه پیش از افزایش بیشتر هزینه‌های ساخت به پایان برسد.
به گفته رهبر، در مقابل می‌توان متناسب با میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده، سهمی از واحدهای همان پروژه یا زمین‌های دیگر را به سرمایه‌گذار اختصاص داد.
وی با اشاره به اینکه این پیشنهاد تاکنون اجرایی نشده است، افزود: متأسفانه مشکلاتی که در مسکن مهر وجود داشت، در نهضت ملی مسکن نیز تکرار شده و در برخی موارد شدت بیشتری پیدا کرده است.
رکود معاملات؛ واحدهای ساخته‌شده هم خریدار ندارند
رهبر در بخش دیگری از این گفت‌وگو به وضعیت بازار خرید و فروش مسکن اشاره کرد و گفت حتی واحدهایی که با قیمت‌های بسیار پایین عرضه می‌شوند نیز به دلیل کمبود نقدینگی متقاضیان، به‌سختی معامله می‌شوند.
وی افزود: رکود بازار تنها به مناطق کم‌برخوردار محدود نیست و در مناطق لوکس و برخوردار که خریداران از توان مالی بیشتری برخوردارند نیز معاملات رونق چندانی ندارد و خرید و فروش به‌ندرت انجام می‌شود.
رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان در پایان خاطرنشان کرد که در شرایط فعلی، تعداد قابل توجهی از واحدهای مسکونی ساخته شده‌اند، اما با وجود تکمیل عملیات ساختمانی، معاملات قابل توجهی برای خرید و فروش آن‌ها صورت نمی‌گیرد.
این وضعیت نشان می‌دهد بازار مسکن هم‌زمان با دو مسئله اساسی مواجه است؛ از یک سو پروژه‌های حمایتی به دلیل کمبود منابع مالی و ناتوانی بخشی از متقاضیان در پرداخت آورده با تأخیر روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، رکود معاملات و کاهش قدرت خرید، فروش واحدهای تکمیل‌شده را نیز دشوار کرده است.
