چهارشنبه , ۷ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۲ بعد از ظهر
  • کد خبر 13331
  • گذری بر تاریخ؛ پل سلطان بوکان، یادگاری از معماری دوران صفویه
    گذری بر تاریخ؛ پل سلطان بوکان، یادگاری از معماری دوران صفویه

    پل سلطان بوکان، یادگاری از معماری دوران صفویه

    به گزارش برزن نیوز به نقل از کانی پرس، بی تردید امروزه در هر خانه‌ای شاهد وجود میراثی از پدران و مادران و گذشتگان وجود دارد که با حساسیت خاصی نگهداری می‌شود و برای اعضای آن خانه از ارزش و اعتبار ویژه‌ای برخوردار است، چرا که نشان‌دهنده هویت فرهنگی، میراث خانوادگی و ارزش‌های یک خاندان است.

    بی‌شک حفظ و پاسداشت آثاری که ریشه در تاریخ و فرهنگ و هویت سازی یک شهر، منطقه و حتی کشور دارند وظیفه‌ای بسیار خطیر و مهم است که نه تنها بر دوش متولیان امر بلکه وظیفه تک تک مردمان آن سرزمین به شمار می‌رود.

    سرزمینی همانند ایران که در نقطه نقطه آن می‌توان ردپای تمدن‌های چند هزار ساله را دید وظیفه ساکنین فعلی این سرزمین را برای حفظ هویت و فرهنگ این دیار کهن چند برابر کرد.

    شهر بوکان در جنوب حوزه دریاچه ارومیه یا همان چی چیست نیز از آن مناطقی است که در پهنای خود آثار متعددی از تاریخ این سرزمین را در آغوش گرفته است، شهری که بسیاری از مردم ایران آن را با تاریخ مانایی و تپه باستانی آن یعنی قلایچی می‌شناسند.

    هر چند با نگاهی گذرا به تاریخ این منطقه به اماکن متعدد باستانی بر می‌خوریم که هر یک برای خود هزار داستان نگفته دارند؛ اما با فاصله ۱۰۰ کیلومتری از تپه قلایچی و در جنوب غربی این شهر به سازه‌ای تاریخی می‌رسیم که بعد از ۶ قرن هم‌چنان با ثلابت و استوار در میان دره‌ای عمیق پایدار مانده است.

    پل تاریخی سلطان به جا مانده از دوران طلایی معماری حکمرانی صفویان بر روی یکی از سرشاخه‌های رودخانه سیمینه رود ساخته شده و اکنون و با گذشت ۶۰۰ سال هنوز استوار نظاره گر خروش این رودخانه در دل دره‌ای عمیق است.
    این اثر تاریخی در یکی از روستاهای بخش مرکزی بوکان واقع در ‘ایل گورک’ این شهرستان و در نزدیکی روستای ‘زیراندول’ واقع شده است.

    برای ساخت این پل یک دهنه از سنگ چین خشک استفاده شده و با گذشته ۶۰۰ سال از ساخت آن تنها قسمتی از گوشه شرقی پل دچار آسیب جزئی شده است که به گفته مسئولان امسال مرمت و بازسازی می‌شود.

    رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بوکان در خصوص معماری این اثر تاریخی اظهار کرد: فنون معماری این پل و قوس مناسبی که برای آن در نظر گرفته شده تحمل آن را افزایش داده و موجب پایداری آن تاکنون شده است.

    به گفته ‘ شورش محمد پور’ این پل تاریخی در گذشته مسیر فرعی کاروان‌های ایران با کشور عراق بوده و در زمان ‘بداق سلطان’ ساخته شده است.

    وی با اشاره به اینکه این اثر برای نخستین در سال ۱۳۹۴ مورد مطالعه علمی و بررسی باستان شناسی قرار گرفت، افزود: بداق سلطان در روزگار سلطنت شاه سلیمان صفوی حکومت منطقه ‘مٌکری’ را بر عهده داشته و به واسطه وی آثار ارزشمند از آن دوره برجا مانده است.

    هر چند امروزه و به واسطه بی توجهی به این مکان ارزشمند تاریخی شاهد مرگ تدریجی آن هستیم اما باز می توان با نگاهی علمی و کارشناسی این اثر فاخر معماری را همچنان استوار نشان داد.

    در همین رابطه یکی از کارشناسان میراث فرهنگی نیز معتقد است محلی که پل در آن ساخته شده، مکان تلاقی ۲ شاخه از جویبارهای رودخانه سیمینه رود بوده است.

    حسین فرهمند با اشاره به اینکه برای ساخت این بنا به احتمال زیاد از داربست چوبی استفاده شده، اظهار کرد: نوک طاق بزرگ در حدود هشت متر ارتفاع دارد و پل به احتمال زیاد در فصل کم آب سال احداث شده است.
    وی ادامه داد: مصالح به کار رفته در بنای پل، عامل مؤثری در استحکام و استقامت در برابر سوانح طبیعی و یکی از عوامل ایستایی بنا در قرون متمادی بوده است.

    وی در خصوص ملات به کار رفته در این اثر، اظهار کرد: برای ساخت آن از ساروج استفاده شده و سه پایه پل بر روی پی به صورت صخره آبی رنگ به ارتفاع حدود ۲ متر ساخته شده است.

    وی با اشاره به اینکه این پل با ۲۰ متر طول و ۳۵۰ سانتی متر عرض از ۲ طاق رومی تشکیل شده، ادامه داد: طاق کوچکتر با عرض سه متر و ارتفاع یک متر و ۳۰ سانتی متر و طاق بزرگتر با عرض ۶ متر و ارتفاع سه متر و ۲۰ سانتی متر از باشکوه ترین قسمت‌های این اثر باستانی است.

    گفتنی است شناسنامه هر سرزمینی آثار باستانی و میراث فرهنگی آن است، آثار باستانی قدمت، تاریخچه و تمدن هر سرزمینی را مشخص می‌کند، بنابراین حفاظت و حراست از آنها امری ضروری می‌باشد به ویژه آنکه نسل‌های آینده نیز باید این میراث گرانبها را پاسداری کنند و از هویت اصیل و فرهنگ دیرینه و افتخارآفرین خود برای نسل‌های آینده بازگو نمایند.



    مطلب پیشنهادی

    علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت برداشت آب‌های زیرزمینی و ارتباط آن با پدیده فرونشست زمین، اظهار کرد: در مجموع سالانه نزدیک به ۵۰ میلیارد مترمکعب آب از چاه‌های کشور استحصال می‌شود که بخشی از این آب دوباره به لایه‌های زیرین زمین نفوذ می‌کند، بخشی تبخیر می‌شود و بخش دیگری نیز به مصرف می‌رسد. فرونشست در ۵ استان به اوج رسیده است وی افزود: در میان استان‌های کشور، متأسفانه استان‌های کرمان، فارس، خراسان رضوی، اصفهان و تهران بالاترین میزان برداشت و تخلیه آب‌های زیرزمینی را دارند. اگر به نقشه‌های فرونشست زمین نیز توجه شود، بیشترین پهنه‌های فرونشستی کشور نیز در همین استان‌ها قرار گرفته است. رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: علاوه بر گسل‌های شناخته‌شده، نقاط دیگری نیز دارای گسل‌های فعال هستند. در تهران، اگر بخواهیم گسل‌های اصلی عبوری از محدوده شهری را از شمال به جنوب بررسی کنیم، ابتدا گسل مشا قرار دارد که در نزدیکی تهران و خارج از محدوده شهری واقع شده است. البته اگر زلزله بزرگی در این گسل رخ دهد، بدون تردید ساختمان‌ها، منازل و مستحدثات شهر تهران تحت تأثیر قرار خواهند گرفت و آسیب خواهند دید. بیت‌اللهی تصریح کرد: اگر صرفاً گسل‌های عبوری از محدوده شهری تهران را در نظر بگیریم، گسل شمال تهران در امتداد دامنه‌های شمالی شهر قرار دارد. همچنین گسل‌های لویزان و نیاوران نیز در منطقه یک تهران گسترده شده‌اند و به سمت شرق شهر ادامه پیدا می‌کنند. وی افزود: در بخش‌های جنوبی‌تر نیز گسل‌های شمال ری، جنوب ری و کهریزک از محدوده‌های شهری عبور می‌کنند و در مجاورت مناطق مسکونی قرار دارند. رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه علاوه بر این گسل‌های اصلی، گسل‌های کوچک‌تر متعددی نیز در محدوده شهری تهران شناسایی شده‌اند، گفت: تعداد این گسل‌های شناخته‌شده به حدود ۲۷ مورد می‌رسد که همگی نشان‌دهنده فعال بودن ساختار لرزه‌ای پوسته زمین در تهران هستند. وی افزود: وجود این شکستگی‌ها به معنای آن است که در گذشته زمین‌لرزه‌های بزرگی در این محدوده رخ داده و لایه‌های زمین دچار گسیختگی شده‌اند. این گسل‌ها شناسایی و نقشه‌برداری شده‌اند و برای آن‌ها حریم گسل نیز تعیین شده است؛ به همین دلیل احداث ساختمان‌های بسیار مهم و حساس در محدوده حریم گسل‌ها ممنوع است. بیت‌اللهی بیان کرد: در مجموع، وجود این تعداد گسل فعال در داخل و اطراف محدوده شهری تهران، زمینه وقوع زمین‌لرزه‌های متعدد را فراهم می‌کند و این موضوع ضرورت توجه جدی به مخاطرات لرزه‌ای و رعایت الزامات ساخت‌وساز را دوچندان می‌کند. زمان وقوع زلزله بزرگ قابل پیش‌بینی نیست این مقام مسئول با اشاره به وضعیت لرزه‌خیزی تهران اظهار کرد: خوشبختانه تاکنون زمین‌لرزه بزرگی که موجب تخریب گسترده در تهران شود، رخ نداده است، اما رخ ندادن زلزله بزرگ به هیچ عنوان به معنای غیرفعال یا ساکن بودن گسل‌های تهران نیست. وی افزود: زمین‌لرزه‌های کوچک، خود نشانه‌ای از فعال بودن گسل‌ها هستند. با تجمع تنش و انرژی در طول سالیان متمادی، همانند سایر نقاط جهان، وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ اجتناب‌ناپذیر است؛ این زلزله‌ها ممکن است هر ۱۰۰ سال، ۲۰۰ سال یا حتی هزار سال یک‌بار رخ دهند و در صورت وقوع، خسارت‌های گسترده‌ای به همراه داشته باشند. رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: هیچ‌کس نمی‌تواند زمان وقوع زلزله بزرگ را پیش‌بینی کند، اما اطمینان داریم اگر از امروز ساخت‌وسازهای مقاوم در برابر زلزله را به‌طور جدی دنبال کنیم، پس از گذشت چند سال شهری ایمن‌تر خواهیم داشت و دست‌کم در زمان وقوع زلزله‌های متوسط و بزرگ، میزان تلفات انسانی به‌مراتب کاهش خواهد یافت. وی افزود: در حال حاضر در شمال تهران، مناطقی مانند دارآباد، جماران، تجریش، فرحزاد و یوسف‌آباد و همچنین بخش‌هایی از مناطق مرکزی شهر، دارای بافت‌های فرسوده هستند. متراکم‌ترین واحدهای ساختمانی نیز در همین محدوده‌ها قرار دارند و بسیاری از ساختمان‌ها از مقاومت کافی در برابر زلزله برخوردار نیستند. ۶۰ درصد ساختمان‌های بافت فرسوده تهران مقاوم نیستند بیت‌اللهی با اشاره به آمار ساختمان‌های فرسوده پایتخت تصریح کرد: از حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار پلاک ساختمانی شناسایی‌شده در تهران، نزدیک به ۲۵۰ هزار پلاک در بافت‌های فرسوده قرار دارد. حتی اگر همه این ساختمان‌ها را کم‌مقاومت تلقی نکنیم، دست‌کم حدود ۶۰ درصد آن‌ها از مقاومت لازم در برابر زلزله برخوردار نیستند. وی یادآور شد: اگر این آمار را در کنار جمعیت ساکن در این ساختمان‌ها قرار دهیم، به‌سادگی می‌توان دریافت که جمعیت بسیار بزرگی در معرض خطر قرار دارند. از این رو، لازم است عزم جدی برای اجرای ساخت‌وسازهای ایمن و مقاوم در برابر زلزله در کشور شکل بگیرد. رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: گاهی به دلیل بروز مسائل مختلف در کشور، مخاطراتی مانند فرونشست زمین و زلزله به دست فراموشی سپرده می‌شوند، اما دقیقاً در همین دوره‌های غفلت است که وقوع یک حادثه می‌تواند خسارت‌ها و پشیمانی‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد. وی افزود: امیدوارم هرگز زلزله‌ای مخرب در شهرهای بزرگ کشور، به‌ویژه تهران، رخ ندهد، اما صرف امیدواری نمی‌تواند ما را از خطر مصون نگه دارد. طبیعت ذاتاً پویا است و همان‌گونه که ضربان قلب نشانه حیات انسان است، وقوع زمین‌لرزه نیز نشانه پویایی زمین محسوب می‌شود. بیت‌اللهی در پایان خاطرنشان کرد: آنچه می‌تواند خسارت‌های ناشی از زلزله را کاهش دهد، مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، رعایت اصول مهندسی در ساخت‌وساز و جلوگیری از توسعه شهری بر روی پهنه‌های گسلی است؛ تنها با اجرای این اقدامات می‌توان ایمنی شهرها را در برابر زلزله افزایش داد.

    تهران روی ۲۷ گسل فعال؛ ۲۵۰ هزار پلاک در بافت فرسوده پایتخت قرار دارد

    علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتگو …

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *