دوشنبه , ۵ مرداد ۱۴۰۵ - ۳:۲۲ بعد از ظهر
  • کد خبر 22597
  • سهراب مشهودی در هفتادوششمین نشست از سلسله نشست‌های وبیناری بازآفرینی شهری با موضوع «بافت‌های ناکارآمد شهری؛ تهدید یا فرصت» که به همت محمدعلی ایزدخواستی، مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، به‌عنوان رئیس دبیرخانه انتقال تجربیات بازآفرینی منطقه دو کشور برگزار شد، اظهار کرد: در بررسی وضعیت بافت‌های ناکارآمد شهری، چهار دسته اصلی از این بافت‌ها را معرفی شده است؛ دسته نخست شامل بافت‌های تاریخی است که به دلیل فرسودگی، از چرخه زندگی روزمره خارج می‌شود. وی افزود: دسته دوم، بافت‌های ارزشمند معاصر است که با وجود قدمت تاریخی ۷۰ تا ۱۰۰ ساله، نیازمند بازسازی است، اما نباید ارزش‌های اصیل خود را از دست بدهد. مسئول گروه شهرسازی جامعه مهندسان مشاور ایران تاکید کرد: دو دسته دیگر، بافت‌های مسکونی که ساکنان اولیه آن‌ها به دلایل مختلف جای خود را به گروه‌های کم‌درآمدتر داده‌اند و محلاتی که دولت آن‌ها را «اسکان غیررسمی» می‌نامد، موضوع اصلی بحث بوده‌اند. مشهودی گفت: در رویارویی با این بافت‌ها، بازآفرینی صرفاً برای بافت‌های تاریخی و ارزشمند معاصر قابل‌اجراست، زیرا این فرایند نیازمند خلاقیت و حفظ ارزش‌های موجود است، اما در بافت‌های ناکارآمد، عملاً تمرکز بر ساختمان‌ها است نه بافت شهری که در طرح‌های بازآفرینی فعلی، توجه چندانی به حفظ الگوی بافت‌ها نمی‌شود و بیشتر به تعریض خیابان‌ها و ساخت‌وسازهای جدید پرداخته می‌شود که بافت اصیل را از بین می‌برد. وی با بیان اینکه یکی از مشکلات اساسی در این نوع بازآفرینی، تصور اشتباه از مالکیت ساکنان است، ادامه داد: بیشتر ساکنان این بافت‌ها مالک نیستند و با اجرای طرح‌های بازآفرینی و افزایش قیمت مسکن، توانایی ادامه زندگی در آن مناطق را از دست می‌دهند و این مسئله به جابه‌جایی اجباری این افراد به حاشیه شهرها منجر می‌شود. مسئول گروه شهرسازی جامعه مهندسان مشاور ایران با بیان اینکه تجربه نازی‌آباد تهران نمونه‌ای از این مشکلات است، خاطرنشان کرد: جایی که پیمانکاران خانه‌های فرسوده را تخریب و با ساختمان‌های چندطبقه جایگزین کردند، این اقدامات اگرچه کالبد شهر را بهبود می‌بخشد، اما موجب محرومیت مردم کم‌درآمد از زندگی در مناطق مرکزی شهر می‌شود. مشهودی با اشاره به تجربه کوی ۱۳ آبان در تهران گفت: این پروژه که برای اسکان گودنشینان اجرا شده بود، در ابتدا موفق به نظر می‌رسید، اما پس از گذشت چند سال، بیش از ۹۰ درصد ساکنین اولیه جای خود را به گروه‌های درآمدی بالاتر دادند و این امر نشان می‌دهد که سیاست‌های مسکن بدون در نظر گرفتن نیازهای واقعی مردم، موجب افزایش شکاف طبقاتی می‌شود. وی افزود: حضور افراد کم‌درآمد در بافت‌های مرکزی شهر، فرصتی برای کاهش فاصله طبقاتی و بهبود کیفیت زندگی شهری است و بازآفرینی نباید تنها به بهبود کالبد شهر محدود شود؛ بلکه باید به حفظ عدالت اجتماعی و ارائه خدمات مناسب به ساکنین فعلی نیز توجه کند. مسئول گروه شهرسازی جامعه مهندسان مشاور ایران با انتقاد از رویکردهای فعلی و با تاکید بر تغییر نگاه به بافت‌های ناکارآمد شهری تصریح کرد: شهر نباید به فضایی تبدیل شود که طبقات مختلف اجتماعی از یکدیگر جدا باشند و تمرکز بر بهسازی بافت‌های موجود به جای تخریب آن‌ها و مشارکت واقعی ساکنان در فرایند بازآفرینی است تا اهداف اجتماعی و اقتصادی به‌طور هم‌زمان محقق شود. مشهودی با تاکید بر کارآمدسازی زندگی در این مناطق گفت: باید شرایطی ایجاد کنیم که تفاوت قیمت‌ها به‌گونه‌ای نباشد که مستأجران قادر به ماندن در این مناطق نباشند. وی با اشاره به زندگی دشوار در خانه‌های قدیمی، از اهمیت ارائه خدمات اولیه‌ای همچون توالت و حمام عمومی خبر داد و افزود: بهبود کیفیت زندگی این افراد تنها با ارائه خدمات ضروری امکان‌پذیر است، نه با تمرکز صرف بر زیرساخت‌های کالبدی. مسئول گروه شهرسازی جامعه مهندسان مشاور ایران با اشاره به ذکر نمونه‌ای از تهران به اقدامات مثبت دوره‌ای خاطرنشان کرد: در منطقه ۱۷ تهران، اقداماتی همچون ایجاد «اتاق مشق» که فضایی مناسب برای مطالعه کودکان فراهم می‌کرد، به کاهش افت تحصیلی کمک کرد و این قبیل طرح‌ها باید گسترش پیدا کند و در مناطقی با مشکلات مشابه پیاده شود. مشهودی عنوان کرد: بسیاری از برنامه‌ریزان از طبقه متوسط به بالا هستند و مشکلات واقعی طبقات پایین جامعه را درک نمی‌کنند که باید به نیازهای واقعی مردم توجه شود و برای مثال در این مناطق خدماتی همچون مهدکودک تعاونی، کارگاه‌های خیاطی و تعمیرات یا آشپزخانه‌های عمومی ضروری است. وی با اشاره به موضوع شهرک‌های مردم‌ساخته و اسکان غیررسمی یادآور شد: شهرک‌های جدید همچون پردیس با وجود سرمایه‌گذاری‌های عظیم، به دلیل انتخاب مکان اشتباه و استانداردهای نامناسب، نتوانستند جمعیت مورد انتظار را جذب کنند که در مقابل شهرک‌هایی که مردم ساخته‌اند، با تمام مشکلات، جمعیت بالایی را در خود جای داده‌اند و این نشان‌دهنده ناکارآمدی طرح‌های رسمی است. مسئول گروه شهرسازی جامعه مهندسان مشاور ایران با اشاره به اینکه بسیاری از سکونتگاه‌های غیررسمی به دلیل نبود شناسایی رسمی از دریافت خدمات شهری و وام محروم هستند، تاکید کرد: باید این مناطق را به رسمیت بشناسیم و با ارائه وام و خدمات پایه، به بهبود شرایط زندگی کمک کنیم، زیرا تجربه نشان داده است که این سیاست‌ها در کشورهای دیگر نه‌تنها سکونتگاه‌ها را مستحکم‌تر کرده، بلکه موجب ایجاد اشتغال نیز شده است. مشهودی ضمن انتقاد از قوانین مرتبط با اراضی کشاورزی و محدودیت‌های ساخت‌وساز گفت: قوانینی که مانع از تغییر کاربری اراضی کشاورزی و توسعه سکونتگاه‌های غیررسمی می‌شود، در عمل به از بین رفتن زمین‌های کشاورزی منجر می‌شود که باید رویکردی انعطاف‌پذیرتر اتخاذ شود و مالکیت مردم به رسمیت شناخته شود. وی تاکید کرد: در بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد شهری، باید به نیازهای واقعی مردم توجه کنیم و خدمات را بر اساس اولویت‌های آن‌ها ارائه دهیم و تمرکز بر ایجاد معابر خودرو و زیرساخت‌های مشابه، نه‌تنها مشکلات را رفع نمی‌کند، بلکه منابع را هدر می‌دهد، در این راستا نگاه ما باید به سمت بهبود کیفیت زندگی مردم، ارائه خدمات ضروری و تقویت همبستگی اجتماعی در این مناطق تغییر کند.
    الگوی نوین برنامه‌‌‌ریزی شهری

    پیشنهادی برای نحوه بازسازی ابنیه مخروبه در جنگ دوازده روزه

    سهراب مشهودی کارشناس معماری و شهرسازی در یاداشتی برای برزن نیوز درباره بازسازی ابنیه مخروبه در جنگ ۱۲ روزه نوشت: با احترام همانطور که استحضار دارید تهران فاقد پناهگاه های مناسب و کافی برای زمان جنگ و سوانح است.
    در قبال این غفلت و برای فراموش نکردن آن باید بازسازی ساختمان ههای آسیب دیده به گونه ای باشد که نماد این امر گردد .
    لذا در شرایط حاضر باید تهدید ساختمانهای مخروبه و سانحه دیده عمده را با بازسازی منطقی آنها به نمادهایی از آن فراموشی و همینطور فرصتی برای دفاع بهتر در آینده تبدیل نمائیم .
    لذا برای رفع اقدامات ناکافی دفاعی تهران در گذشته، پیشنهاد می گردد ، بجای باز سازی ساختمانهای ویران شده با کاربری قبل ، بناهای جدید با کاربری حیاتی برای جنگ و سانحه بدل گردند.
    با پناهگاه های زیاد در زیر زمین و عملکردهای حیاتی برای زمان جنگ و سانحه ( و البته قابل استفاده در زمانهای عادی) در روی زمین به شرح زیر:

    ۱- این ساختمان مواد غذایی دوره جنگ را انبار میکنند ، ولی برای اینکه کهنه نشود به شکل فروشگاههای که با فروش و خرید مرتب آنها تازه نگه میدارد ، تدارک میشوند.
    ۲- باید منبع ذخیره آب باشند. ولی برای تازه ماندن، مرتب آب را توزیع و دوباره اخذ مینماید( منبع آب جاری).
    ۳- درمانگاه ی برای روز حادثه دارند ، ولی برای بروز ماندن در زمان صلح مرکز سوانح و سوختگی خواهند بود.
    ۴- مراکز پخت غذا و غذا خوری در زمان سوانح میشوند و برای بروز ماندن در زمان غیر جنگ به شکل رستوران عمل مینمایند.
    ۵- به خوابگاه اضطراری مجهز میشوند . بدین شکل که در زمان صلح سالن های نمایشی است با صندلی هایی که میتوانند تخت خواب شوند.
    ۶- ترکیب ساخت ، مصالح و دیگر تمهیدات به گونه ای خواهند بود که در مقابل تخریب مقاوم باشند.
    در نتیجه اشکالی خواهند داشت که کاملا نمادین دفاع مناسب را نمایش میدهند ( مثلا بناهای منسجم مخروطی شکل بتنی).

    ۷- بنا و محیط زیست.
    در هنگام سانحه احتمال آلودگی هوا نیز وجود دارد . لذا این ابنیه باید به دستگاه های هوا ساز مجهز باشند که در دوره عادی میتوانند به تصفیه هوای اطراف خود کمک نمایند.
    ۸- این ساختمان ها باید انرژی لازم را بتوانند در خود ذخیره نمایند . لذا باید از طریق سولار انرژی مرتب به تبدیل انرژی خورشیدی به برق اقدام نموده و آن را ذخیره مینماید و در دوره عادی انرژی اضافی را به شهر منتقل میکنند.
    ۹- تدارک ارتباطات ایمن و امن برای دوره جنگ و سوانح.
    بدیهی است پرداخت خسارت ابنیه ویران و آسیب دیده عمده باید بوسیله دولت پرداخت شود و بر عهده شهرداری تهران نیست.



    مطلب پیشنهادی

    مجتمع مسکونی «کورویاله» در حاشیه شهر رم

    وقتی بازآفرینی شهری به سلاح مقابله با گرمای شدید تبدیل می‌شود

    برزن نیوز در حالی که بسیاری از شهرهای جهان با موج‌های بی‌سابقه گرما، افزایش مصرف انرژی …

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *