پایگاه خبری تحلیلی برزن نیوز نخستین پایگاه تخصصی مطالعات میان رشته ای (برنامه ریزی شهری – منطقه ای)
برزن نیوز: دبیر انجمن واردکنندگان خودرو معتقد است بخش قابل توجهی از التهاب بازار خودرو ناشی از نبود عرضه مستمر و دسترسی دشوار مصرفکنندگان به خودرو است؛ موضوعی که زمینه را برای فعالیت واسطهها و شکلگیری بازار سیاه فراهم کرده است.
بازار خودروی ایران طی سالهای اخیر از نقش اصلی خود بهعنوان بازاری برای تامین نیاز مصرفکنندگان فاصله گرفته و بیش از گذشته به محلی برای سرمایهگذاری، حفظ ارزش دارایی و معاملات سوداگرانه تبدیل شده است. در چنین فضایی، هرگونه اختلال در روند تولید، واردات یا عرضه خودرو به سرعت بر قیمتها اثر گذاشته و تقاضای غیرمصرفی را افزایش میدهد.
علاوه بر این، تداوم سیاست قیمتگذاری دستوری، محدودیتهای ارزی، تحریمها، مشکلات زنجیره تامین و اختلاف قابل توجه میان قیمت کارخانه و بازار آزاد، شرایط را پیچیدهتر کرده و مانع از ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا شده است. در نتیجه، نگرانی از کمبود خودرو و انتظارات تورمی به یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر رفتار خریداران تبدیل شده است.
مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، با اشاره به ماهیت سوداگرانه بازار خودرو اظهار کرد: مهمترین عاملی که به این وضعیت دامن زده، نبود عرضه پیوسته، بهموقع و در دسترس خودرو است. به گفته وی، عواملی مانند محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی، مشکلات ارزی و توقف یا کندی ثبت سفارشها میتواند روند ورود خودرو به کشور را مختل کرده و بازار را با کمبود مواجه کند.
وی افزود: زمانی که مردم با مشاهده این شرایط به این نتیجه میرسند که احتمال کاهش قیمتها اندک است، تقاضا برای خرید خودرو افزایش پیدا میکند. از سوی دیگر، اختلاف محسوس میان قیمت عرضه و قیمت بازار آزاد نیز انگیزههای سوداگرانه را تقویت میکند و زمینه رشد دلالی را فراهم میآورد.
دادفر با اشاره به برنامههای وارداتی که به دلایل مختلف محقق نشدهاند، تصریح کرد: استمرار نداشتن عرضه خودرو باعث شده اعتماد عمومی نسبت به وعدههای مطرحشده کاهش یابد. به گفته او، لازم است ثبت سفارشهای بلاتکلیف تعیین تکلیف شده و مجوزهایی که منجر به واردات واقعی نشدهاند از چرخه خارج شوند تا انتظارات غیرواقعی درباره حجم واردات، بازار را تحت تاثیر قرار ندهد.
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو همچنین انتقاداتی را متوجه روند تخصیص ارز کرد و گفت قرار دادن شرکتهای تخصصی واردکننده خودرو در صفهای طولانی دریافت ارز، سیاستی نادرست بوده است. وی معتقد است در بسیاری از موارد هزینه خرید خودروها پیش از ورود به کشور پرداخت شده و موانع ارزی تنها روند عرضه را کندتر میکند.
وی در ادامه به آثار قیمتگذاری دستوری بر تولید داخلی اشاره کرد و گفت: خودروسازان بارها اعلام کردهاند که فروش محصولات با قیمتهای تکلیفی، زیان قابل توجهی به آنها تحمیل میکند. به اعتقاد دادفر، وقتی تولیدکننده مجبور باشد محصول خود را پایینتر از هزینه واقعی تولید عرضه کند، انگیزهای برای افزایش تولید یا تحویل سریع خودرو نخواهد داشت و این مسئله به کاهش عرضه در بازار منجر میشود.
او راهکار مناسب را فاصله گرفتن از سیاست قیمتگذاری دستوری و استفاده از ابزارهای تنظیم بازار از جمله واردات خودرو عنوان کرد و افزود: ایجاد رقابت و افزایش عرضه میتواند نقش موثرتری در کنترل بازار داشته باشد.
دادفر همچنین افزایش هزینه مواد اولیه و دشواری تامین قطعات را از دیگر عوامل موثر بر کاهش تولید دانست و گفت: بخشی از قطعات و مواد اولیه مورد نیاز صنعت خودرو از خارج کشور تامین میشود و رشد هزینههای تولید، فشار مضاعفی بر خودروسازان وارد کرده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ضعف شبکه توزیع خودرو اشاره کرد و اظهار داشت: تاکنون سازوکارهای تعریفشده برای عرضه خودرو نتوانستهاند نیاز بازار را به شکل مطلوب پاسخ دهند. به گفته او، اگر شرایطی فراهم شود که خریدار بتواند مستقیماً از خودروساز خرید کرده و در مدت کوتاهی خودرو را تحویل بگیرد، بخش عمدهای از تقاضای موجود در بازار واسطهای از بین خواهد رفت.
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو همچنین برخی تصمیمات اخیر از جمله امکان تردد خودروهای مناطق آزاد در سراسر کشور را اقدامی موثر در کاهش فشار تقاضا ارزیابی کرد و گفت اینگونه سیاستها میتواند تا حدی از فضای سوداگری بازار بکاهد.
وی در پایان با اشاره به قانون واردات خودروهای کارکرده تاکید کرد: اگرچه این قانون تصویب شده، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. دادفر معتقد است اجرای این قانون میتواند به افزایش عرضه، کاهش التهاب بازار و شکسته شدن حباب قیمتی خودروهای وارداتی کمک کند.
یسرا مرادی
