مرمت چهارسوق بازار تهران کلید می‌خورد؛ میراث پایتخت در مسیر بهره‌برداری و سرمایه‌گذاری

برزن نیوز اشکان بیات، معاون بافت و بناهای تاریخی اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران، با تشریح اقدامات این معاونت طی حدود هشت ماه گذشته، از مجموعه‌ای از برنامه‌های اجرایی و سیاستی برای حفاظت، مرمت و احیای میراث تاریخی پایتخت خبر داد.

به گفته بیات، آغاز فعالیت مدیریت جدید این معاونت با شرایط جنگی و آسیب‌دیدن تعدادی از بناها و ابنیه تهران همزمان شد و به همین دلیل، یکی از نخستین اقدامات، مستندسازی سریع بناهای آسیب‌دیده بود؛ اقدامی که با مشارکت گروه‌های داوطلب و همکاری اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران انجام شد.

او گفت این مستندسازی، مبنای برنامه‌ریزی برای اقدامات بعدی و تعیین اولویت‌های مرمتی قرار گرفت و پس از آن نیز پیگیری مرمت بناهای آسیب‌دیده و آغاز عملیات اجرایی آنها در دستور کار قرار گرفت.

همکاری دستگاه‌ها برای حفاظت از میراث تهران

بیات انعقاد تفاهم‌نامه همکاری میان دستگاه‌های مرتبط را از دیگر اقدامات این دوره عنوان کرد و گفت این تفاهم‌نامه با حضور مسئولان وزارت میراث فرهنگی، معاونت شهرسازی و معماری و مدیران مرتبط، با هدف توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه حفاظت، مرمت و احیای بناهای تاریخی منعقد شده است.

او تأکید کرد که حفاظت از میراث تاریخی تهران موضوعی فرابخشی است و بدون همکاری دستگاه‌های مسئول، مالکان و سایر ذی‌نفعان نمی‌توان به نتیجه‌ای پایدار رسید.

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران همچنین از پیگیری موضوع G۳۲۱ خبر داد و گفت این پرونده که حدود ۱۵ سال درگیر مسائل مختلف بوده، اکنون در مراحل نهایی قرار دارد.

به گفته بیات، تعیین تکلیف این موضوع می‌تواند بخشی از مشکلات مالکان و همچنین برنامه‌ها و پروژه‌های واقع در این پهنه را برطرف کند.

چهارسوق بازار از هفته آینده مرمت می‌شود

در بخش پروژه‌های اجرایی، مرمت چهارسوق بزرگ بازار تهران یکی از مهم‌ترین برنامه‌های پیش‌روی شهرداری است.

بیات اعلام کرد که عملیات اجرایی مرمت چهارسوق بزرگ بازار تهران از هفته آینده آغاز خواهد شد. همچنین عملیات اجرایی حمام تاریخی فرحزاد در منطقه ۲ نیز به‌زودی آغاز می‌شود.

او درباره برنامه‌های آینده برای بازار تهران گفت محدوده ۱۱۰ هکتاری بازار یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در سال‌های آینده دنبال خواهد شد و شهرداری تلاش دارد با برنامه‌ریزی، ارائه راهکار و تعریف پروژه‌های مشترک، حضور مؤثرتری در این محدوده داشته باشد.

به گفته بیات، هدف از این اقدامات، ارتقای کیفیت کالبدی و عملکردی بازار است؛ بازاری که فقط یک محدوده تاریخی نیست و همزمان از اهمیت تاریخی، اقتصادی و اجتماعی برخوردار است.

او تأکید کرد که برنامه‌ریزی برای بازار تهران نیازمند مشارکت همه دستگاه‌ها و ذی‌نفعان و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری است.

سنگلج و فرحزاد در مسیر تدوین الگوهای ویژه

معاون بافت و بناهای تاریخی اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران همچنین از تدوین الگوهای ویژه برای برخی محدوده‌های تاریخی خبر داد.

به گفته او، پس از ابلاغ نیاز فرهنگی، تدوین الگوی ویژه سنگلج در دستور کار قرار گرفته و الگوی روستای محله فرحزاد نیز در حال پیگیری است.

بیات همچنین درباره عمارت کلاه‌فرنگی عشرت‌آباد گفت این بنا متعلق به دوره قاجار و از بناهای شاخص تاریخی تهران است و به عنوان یکی از نخستین ساختمان‌های چهارطبقه پایتخت شناخته می‌شود. موضوع مرمت این بنا نیز در حال پیگیری است.

مرمت به تنهایی کافی نیست

بیات یکی از چالش‌های اصلی در حوزه بناهای تاریخی را موضوع نگهداشت و نحوه بهره‌برداری از آنها دانست.

او گفت صرفاً مرمت یک بنا کافی نیست و باید مشخص باشد که بنا پس از مرمت چگونه مورد استفاده قرار می‌گیرد و چه سازوکار اقتصادی و مدیریتی برای نگهداری آن وجود دارد.

بر همین اساس، تدوین «نظام بهره‌برداری از بناهای تاریخی» در دستور کار قرار گرفته و مشاور مربوطه نیز فعالیت خود را آغاز کرده است.

هدف از این اقدام، تدوین یک سند بالادستی برای نحوه بهره‌برداری و نگهداشت بناهای تاریخی عنوان شده است.

بررسی ۳۸۰۰ بنا و ثبت اطلاعات حدود ۱۵۵۰ بنا

بازبینی فهرست بناهای تاریخی تهران نیز بخش دیگری از برنامه‌های این معاونت است.

بیات گفت در مطالعات طرح جامع و بررسی‌های مشاور، حدود ۳۸۰۰ بنا مورد بررسی قرار گرفت که از میان آنها حدود ۳۰۰۰ بنا دارای ثبت ملی یا واجد ارزش تشخیص داده شدند.

او افزود پس از بازبینی‌های انجام‌شده، تعداد بناهای مورد بررسی به حدود ۱۵۰۰ بنا رسید و اطلاعات قریب به ۱۵۵۰ بنا نیز پس از تأیید اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در سامانه داده‌های مکانی ثبت و بارگذاری شد.

این فرآیند هنوز پایان نیافته است. به گفته بیات، برخی بناها در زمان تدوین طرح جامع در فهرست بناهای تاریخی قرار نداشتند اما در سال‌های بعد به ثبت ملی رسیده یا واجد ارزش شناخته شده‌اند.

شهرداری قصد دارد با استفاده از خدمات مشاور، این بناهای جدید را نیز شناسایی و اطلاعات آنها را به فهرست موجود اضافه کند.

پروانه مرمت در مسیر الکترونیکی شدن

ساماندهی فرآیند صدور پروانه مرمت نیز از دیگر موضوعاتی است که در ماه‌های گذشته دنبال شده است.

بیات اجرای مصوبه سال ۱۴۰۲ شورای اسلامی شهر تهران درباره صدور پروانه مرمت را یکی از اقدامات مهم این دوره دانست و گفت برای اجرای این مصوبه، با همکاری اداره کل برنامه‌ریزی، شهرداری‌های مناطق و رؤسای شهرسازی، جلسات و آموزش‌های لازم برگزار شده تا فرآیند صدور پروانه مرمت در مناطق اجرایی شود.

او با اشاره به اینکه صدور پروانه مرمت طی دو تا سه سال گذشته عمدتاً به شکل دستی انجام می‌شد، گفت اکنون هدف این است که این فرآیند به سمت سیستماتیک و الکترونیکی شدن حرکت کند.

به گفته بیات، طی پنج تا شش ماه گذشته این فرآیند در برخی مناطق آغاز شده و پروانه‌هایی نیز صادر شده است.

او افزود در مرحله بعد، تدوین بسته‌های تشویقی دنبال خواهد شد تا مشوق‌های مؤثرتری برای مالکان بناهای تاریخی ایجاد شود و حفاظت از این بناها برای مردم و مالکان امکان‌پذیرتر و جذاب‌تر باشد.

تلاش برای ورود سرمایه به بافت‌های تاریخی

بیات همچنین از آغاز اقدامات برای شناسایی ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در بافت‌های تاریخی خبر داد.

او گفت در چند ماه گذشته با همکاری اداره مشارکت‌های سرمایه‌گذاری و دفاتر توسعه محله‌ای، بازدیدهای میدانی در مناطق دارای بافت تاریخی از جمله مناطق ۱، ۶، ۷، ۱۱، ۱۴ و ۲۰ انجام شده است.

در جریان این بازدیدها، بناها و پروژه‌های دارای ظرفیت شناسایی و پس از آن با حضور مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران جمع‌بندی شدند.

به گفته بیات، در ادامه تلاش خواهد شد با همفکری مدیرکل معماری و ساختمان، پروژه‌های اولویت‌دار مشخص و وارد مرحله اجرا شوند.

میراث تاریخی تهران فقط در مرکز شهر نیست

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران تأکید کرد که فعالیت این معاونت نباید فقط به محدوده‌های تاریخی شناخته‌شده و مناطق مرکزی تهران محدود شود.

او گفت در کنار بافت‌های تاریخی شاخص، در بسیاری از مناطق شهر نیز ظرفیت‌های تاریخی و اتفاقات ارزشمندی وجود دارد که کمتر دیده شده‌اند و باید در این مناطق نیز امکان تعریف و اجرای پروژه فراهم شود.

بیات تأکید کرد هدف این است که حفاظت، مرمت و احیای میراث تاریخی با نگاهی فراگیر در مقیاس کل شهر تهران دنبال شود و ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده نیز در برنامه‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

روایت میراث تهران برای شهروندان

تولید محتوای رسانه‌ای و معرفی میراث تاریخی تهران به شهروندان نیز در برنامه‌های این معاونت قرار دارد.

بیات با اشاره به برنامه‌ریزی برای تولید برنامه‌های تلویزیونی درباره بافت‌های تاریخی گفت با همکاری مرکز ارتباطات و روابط عمومی شهرداری تهران، در گام نخست تولید چهار برنامه تلویزیونی در دستور کار قرار گرفته است.

به گفته او، هدف از این برنامه‌ها معرفی ظرفیت‌های تاریخی تهران، تبیین ضرورت حفاظت و مرمت و افزایش مشارکت عمومی در صیانت از میراث تاریخی پایتخت است.

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران در پایان ابراز امیدواری کرد آنچه امروز با عنوان «قرار سرمایه با تاریخ» آغاز می‌شود، سرآغاز مسیری باشد که برنامه‌های حوزه بافت و بناهای تاریخی را از وضعیت موجود به سمت آینده‌ای روشن هدایت کند.