چهارشنبه , ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۶:۱۹ بعد از ظهر

مدیریت شهری

«اسنپ» و «تپسی» قربانی می‌شوند؟

دستور وزیر راه و شهرسازی برای تعیین تکلیف بیمه رانندگان و سهمیه سوخت ناوگان حمل‌ونقل عمومی

هفتم آبان ماه امسال بود که مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران از تصمیم شورا برای ورود به نرخ‌گذاری هزینه سفر با تاکسی‌‌‌های اینترنتی خبر داد و گفت: «ما دنبال می‌‌‌کنیم که نرخ تاکسی‌‌‌های اینترنتی در شورا به تصویب برسد.» او همچنین به قرارداد مدارس و والدین با سرویس‌‌‌های مدارس هم اشاره کرد و با بیان این مطلب که سرویس‌‌‌های مدارس که توسط شهرداری و سازمان تاکسیرانی مشخص شده، در قرارداد با مدارس و والدین در حال فعالیت هستند و مشکلی وجود ندارد گفت: تپسی و مابقی تاکسی‌‌‌ها باید خود پاسخگو باشند.

توضیحات بیشتر »

مالیات زمین و آپارتمان در بودجه ۱۴۰۳ شامل کدام املاک می‌شود؟

مالیات بر خانه خالی مشمول چه واحد‌هایی می‌شود؟

تعریف عجیب سیاستگذار از مالیات سالانه ملکی در بودجه ۱۴۰۳، به زیان «تک خانه‌ای‌های تهران» و به نفع مالکان زمین خام در شهرها تمام می‌شود. مالیات سالانه بر زمین و مسکن در کشورها، سه ویژگی دارد که طراحان ایرانی آن را نادیده گرفته‌اند. یک سوال در بازار ایجاد شده است: «آیا آپارتمان ۴۰ میلیارد تومانی هم داریم؟»

توضیحات بیشتر »

مطالعه تطبیقی مؤلفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی

توسعه پایدار ازجمله مفاهیمی است که در دهه­‌های اخیر به دلیل مشکلات و تنگنا‌های پیش روی سکونتگاه‌­های انسانی همگان را به مداقه در محیط زیست خود فرا خوانده است. ماهیت پیچیده شهر چنان است که از یک سو مسئولان و مدیران شهری نیازمند توجه به مفاهیمی چنینی بوده و از سوی دیگر با توجه به کارکرد‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و... شهر اتخاذ نگاه ایدئولوژیک در تصمیم گیری­‌ها، برنامه ریزی و طراحی شهر‌ها ضروری می­‌نماید. بر همین اساس مدت­‌های مدیدی است که موضوع شهر و شهرسازی اسلامی از سوی صاحبنظران، اندیشمندان و دست اندرکاران امور شهری به عنوان یک نگاه جامع به مسائل شهری مطرح شده است. با این وجود واکنش­‌های متعدد و بعضا متفاوتی درباره ماهیت وجودی و توانایی دین مبین اسلام در پاسخگویی به مسائل شهری بیان شده است. از این رو محمد مسعود استادیار گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان با همکاری دو دانشجوی کارشناسی ارشد همان دانشگاه (عاطفه صادقیان و محسن هنرور) به بررسی تطبیقی ارکان و مؤلفه‌­های توسعه پایدار به عنوان یکی از پارادایم‌­های رایج و اخیر شهرسازی با مفاهیم، تعاریف و ویژگی­‌های شهر اسلامی می‌پردازند. به همین منظور پژوهشگران این مطالعه را در سه بخش عمده تدوین کرده‌اند: بخش نخست به مرور و ارائه ادبیات توسعه پایدار، پایداری شهری و مؤلفه‌­های آن پرداخته؛ بخش دوم با استفاده از منابع دینی همچون قرآن، احادیث و متون تاریخی و نیز متفکران دینی و شهرسازی به قور در مفهوم شهر اسلامی و صفات آن پرداخته است؛ بخش پایانی نیز به بررسی تطبیقی سنجه‌­های هر یک از مولفه‌­های سه گانه توسعه پایدار با ویژگی­‌ها و صفات شهر اسلامی پرداخت است. نتایج این نوشتار حاکی از این مطلب است که ویژگی­‌های شهر اسلامی در تطابق کامل با مفاهیم و مولفه­‌های سازنده توسعه پایدار قرار دارد به‌گونه‌ای که می‌­توان از شهر پایدار اسلامی سخن به میان آورد. * مرفولوژیک سکونتگاه‌­های شهری در ساخت مرفولوژیک (ریخت شناسی) سکونتگاه‌­های شهری و روستایی کشور‌های مختلف، عامل دین، فرهنگ و ایدئولوژی نظام‌­های حاکم نقش مهمی را به عهده می‌­گیرند. بر این مبنا، در کشور‌هایی که ادیان و ایدئولوژی‌­های متفاوت دارند و می­‌توان ساخت‌­های مرفولوژیکی مختلفی را مشاهده کرد؛ چنانکه فضا‌های جغرافیایی کشور‌های غربی، سوسیالیستی و اسلامی با همدیگر متفاوت می­‌نماید. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی در کشور‌های اسلامی، ساخت فضا‌های جغرافیایی باید تحت تأثیر ایدئولوژی اسلامی به صورت قوانین متخذ از قرآن، سنت، فقه، اجتهاد و اجماع صورت ­گیرد؛ شهری که ویژگی‌­های منحصربه‌فرد داشته باشد و الگوی کاملی از توسعه را برای جهانیان عرضه بدارد. حال سؤال این است که ویژگی­ها و مشخصات یک شهر اسلامی پایدار کدام­اند؟ چگونه می‌­توان شهری اسلامی و پایدار داشت؟ * شهر اسلامی پایدار از دیدگاه زیست محیطی اسلام و محیط زیست «محیط» یکی از اسما خداوند است و رجوع به آیاتی از قرآن که این واژه در آنها ذکر شده و خداوند را محیط بر همه اشیا و امور معرفی می­کند (۱۲۶ نسا، ۹۲ هود و ۱۱۵ بقره)، نشان از آن دارد که خداوند محیط زیست حقیقی است و بشر همواره در چنین محیطی غوطه‌­ور است، یعنی بدون آنکه بحث همه خدایی و یا وحدت وجود مورد نظر باشد می‌­توان گفت که محیط زیست فعلی ما همان محیط الهی است. منتهی انسان از این امر آگاه نیست یا بدان توجه ندارد. بحران و تباهی محیط زیست از آنجا ناشی می­‌شود که آدمی از قداست محیطی که در آن زندگی می­‌کند غفلت می­‌نماید. از دیدگاه بشر امروز محیط زیست او جدا و مستقل از وی و حتی از محیط الهی انگاشته شده است. کارولین مرچنت، استاد فلسفه و تاریخ محیط زیست در دانشگاه برکلی آمریکا، در باب عقاید مسلمانان نسبت به محیط زیست می­‌گوید: اسلام، نمونه­ درخشانی از آگاهی‌­های اکولوژیک به دست می­‌دهد. در دیدگاه اسلامی، انسان جانشین خداوند در روی زمین است. قرآن مجید چنین تعلیم می­‌دهد که کیهان، طبیعت و محیط، همگی آیاتی از آفریدگار جهان هستند. در روی زمین، هیچ دینی بر ضد تخریب محیط زیست و حیات جانداران، همچنین در برابر نابودی منابع و ثروت طبیعی اعطایی خداوند، چنین ندایی روشن در نداده است. عناصر اصلی سازنده محیط زیست از دید اسلام اجزای مهم و اصلی محیط زیست، شامل آب، خاک، هوا، گیاهان و حیوانات ذکر شده است. راهکار‌های حفاظت محیط زیست در اسلام در آیات متعددی از قرآن آمده است: یقینا برای هر چیزی، اندازه‌­ای قرار داده‌­ایم. ما هر چیزی را به اندازه آفریدیم. هر چیزی نزد او، اندازه معینی دارد؛ بنابراین بایستی به طور صحیح و درست مورد بهره­برداری قرار گیرند تا از نابودی آنها (چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی) جلوگیری شود و علاوه بر آن، برای نسل‌­های بعد، مورد حفاظت و نگهداری قرار گیرند. در این راستا آموزه­‌های الهی در دو زمینه فردی و اجتماعی مطرح شده است که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد. آموزه‌های فردی شامل تکالیف فردی (پرهیز از ظلم، پرهیز از اسراف و...) و رهنمود‌های تشویقی (اخلاقی) مانند تشویق به آبادانی زمین، تأکید بر نظافت محیط و... است. آموزه‌های اجتماعی نیز شامل دو راهکار می‌باشد: نهاد امر به معروف و نهی از منکر و پیش­بینی دولت مقتدر. این آموزه‌ها در نمودار زیر نشان داده شده است. * جهت گیری اجتماعی در راستای تحقق عدالت اجتماعی در شهر اسلامی بنابر نظر جانسون هدف اساسی برنامه ریزی اجتماعی در شهر، تقویت روح اجتماعی آن است که در آن پیوند استوار و پایداری میان تمام گروه‌ها و طبقات جامعه شهری برقرار گردد. در مجموع، برنامه‌ریز‌های اجتماعی در شهر برای تامین رفاه اجتماعی، بر حمایت از تمامی خانواده‌ها، سالم سازی محیط زیست شهری، زمینه سازی برای مشارکت شهروندان و توسعه سیاسی، حمایت از طبقات ضعیف و فقیران شهری و ارتقای سطح زندگی آنها تأکید دارند. در شهر اسلامی پایدار باید برنامه ریزی اجتماعی به سوی قطع دور تسلسل فقر حرکت کند. زیرا تجربه نشان می‌دهد که در جامعه شهری کشور‌های اسلامی بیشتر فقیران و طبقات کم در آمد گرفتار دور تسلسل فقر در چندین نسل هستند. چنان که بنا بر نظر شیخی (۱۳۸۰) دو موضوع فقر و سازمان اجتماعی، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی هرجا که سازمان اجتماعی تضعیف می‌‌شود، فقر به طور اجتناب ناپذیری ظاهر می‌شود. از این رو تا جایی که به جامعه شهری مربوط می‌شود، سازمان اجتماعی نقش عمده‌ای در مطلوبیت شهری، نظم شهری و تداوم روند‌ها در حد متعارف آن دارد. فرزندان و اطفال پرورش یافته در فرهنگ فقر، رفتار‌های خاص را فرا می‌گیرند. این قبیل شیوه‌های رفتاری در آنها درونی می‌شود، به نحوی که دیگر نمی‌توانند ار آن فقر رهایی یابند. جلوه‌ها و انعکاس چنین فرهنگی، محرومیت‌های مادی، عدم امنیت در قالب کسب درآمد، بی ثباتی مسکن و...اعلام شده است. یکی از ملزومات شهر اسلامی پایدار، وجود عدالت اجتماعی در تمامی زوایای شهر است. عدالت در امور اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و قضائی ضروری است. ایجاد زمینه‌های پرورش استعداد‌ها برای تمامی شهروندان در برابر قانون، سد کردن راه­های قدرت از طریق ثروت، نیروی بدنی، تبلیغات و تحریک مردم، حرکت در جهت نزدیک کردن سطح درآمدها، تامین و گسترش انواع بیمه؛ بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و ورزش از جمله جنبه‌های عدالت اجتماعی در شهر است که بایستی مد نظر برنامه ریزان قرار گیرد. روند برنامه ریزی شهری با توجه به معیار‌های شهر سالم، لازم است از عقاید روشنفکران، هنرمندان، هنرمندان، علمای مذهبی و پروه‌های سالم سازی محیط زیست تاثیر پذیرد. * جمع‌بندی/ شهر اسلامی پایدار امروزه در دهکده جهانی، ادیان مختلف با ساخت‌های متفاوت خود رقابتی همه جانبه را برای تحمیل خود بر دیگران شروع کرده‌اند. در این میان، برنده واقعی آن ایدوئولوژی خواهد بود که به صورت جامع تمامی استعداد‌های انسانی را در راه رسیدن به سرچشمه فیاض الهی به فعلیت در آورد. مطالعه تطبیقی مولفه‌های توسعه پایدار و شهر اسلامی پژوهش حاضر به این موضوع اشاره دارد که یکی از پدیده‌های فکری، فرهنگی، هنری و ادبی انسان‌ها، پدیده شهر و شهرنشینی است که ماهیت ایدئولوژی نظام حاکم، تا حدود زیادی توسط آن به نمایش گذاشته می‌­شود. یکی از ادیانی که تا مدت‌ها پیش در میان اندیشمندانش ایده مدینه فاضله، شهر خدا، شهر آفتاب و آرمان شهر وجود داشته، ولی تاکنون فقط در مرحله شعار باقی مانده است، دین اسلام است. در این پژوهش آمده است: گرچه دین اسلام قلمرو گسترده‌ای دارد، مشاهده معضلات و گرفتاری‌های متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی در شهر‌های کشور‌های تحت حاکمیت این دین الهی حکایت از عدم اجرای دقیق دستورات اسلامی و استفاده ابزاری از آن را دارد. نتایج این پژوهش نشان از این دارد که شهر اسلامی پایدار، شهری است که انسان‌های پاک و بی رنگ و ریا داشته باشد. از این رو پژوهشگران آن به این نکته اشاره می‌کنند که فقر، بی عدالتی، آلودگی، بی خانمانی، آموزش و بهداشت نامناسب، ترافیک و ده‌ها مشکل دیگر در بسیاری از شهر‌های کشور‌های اسلامی در عرصه جهانی، چهره حکومت‌هایی که داعیه اسلامی بودن را دارند، مخدوش کرده است؛ بنابراین برای رسیدن به شهری پایدار و اسلامی لازم است کشور‌های اسلامی در ساخت مورفولوژیک (ریخت شناسی) شهر‌های خود، تجدید نظر کرده، مسائلی، چون انسان گرایی، اندیشه گرایی، پیشروگرایی، معنویت و اخلاق، جهت گیری‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، فیزیکی و محیطی را در راستای انسان شناسی و سرانجام، خداگرایی و آخرت گرایی مدنظر قرار دهند؛ زیرا مهمترین و اصلی‌ترین وظیفه شهر اسلامی پایدار، همانا، تجسم روح خدایی در کالبد شهر و متمایل کردن انسان‌ها به سمت خداوند سبحان است.

پژوهشگران در مطالعه‌ای به بررسی تطبیقی ارکان و مؤلفه‌­های توسعه پایدار به عنوان یکی از پارادایم‌­های رایج و اخیر شهرسازی با مفاهیم، تعاریف و ویژگی‌­های شهر اسلامی می‌پردازند.

توضیحات بیشتر »

مقررات بهسازی ساختمان‌ها تدوین شد

مقررات بهسازی ساختمان‌ها تدوین شد

رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان تدوین مقررات ارزیابی و به‌سازی ساختمان‌های موجود از نظر سازه و ایمنی در برابر آتش، گفت: ممنوعیت نما‌های پلیمری مانند کامپوزیت‌های آلومینیومی دارای مغزه پلیمری که فاقد گواهینامه ایمنی در برابر آتش هستند، در ویرایش سوم مبحث سوم مقررات ملی ساختمان از سال ۹۵ اجباری شده است.

توضیحات بیشتر »

چالش پوک شدن بافت مرکزی شهرها ششمین چالش پیشِ رو در نظام شهرسازی استان اصفهان

شهرهای پایدار از ویژگی‌های خاصی برخوردار هستند؛ این شهرها توانایی تأمین نیازهای حال و آینده ساکنان خود را با حفظ محیط زیست، جوانی اقتصادی و عدالت اجتماعی ترکیب می‌کنند؛ این مفهوم از نظریه توسعه پایدار ناشی می‌شود و به‌دنبال ایجاد فضایی است که در آن نسل‌های آینده نیز قادر به استفاده از منابع طبیعی باشند. پنج اصل کلیدی برای تحقق شهرهای شامل کاهش اثرات زیست‌محیطی، بهینه‌سازی مصرف انرژی، ایجاد فضاهای عمومی جذاب و کارآمد، توسعه حمل و نقل پایدار و ترویج عدالت اجتماعی وجود دارد که بر اساس گزارش سال ۲۰۱۶ سازمان جهانی بهداشت (WHO)، این اصول می‌توانند به بهبود کیفیت زندگی شهری و کاهش بیماری‌ها کمک کنند. شهرهایی همچون کپنهاگ، بارسلونا و سنگاپور به‌عنوان الگوهای موفق شهرهای پایدار شناخته می‌شوند؛ کپنهاگ به‌عنوان نخستین شهر جهان که هدف آن تبدیل به یک شهر کربن‌خنثی تا سال ۲۰۲۵ است، با سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی و دوچرخه‌سواری، موفق به کاهش کربن خود شده است و بارسلونا نیز با ایجاد فضاهای سبز و تشویق به استفاده از حمل‌ونقل عمومی، کاهش ترافیک و آلودگی هوا را تجربه کرده است. اگرچه تجارب موفق وجود دارد، اما چالش‌های زیادی در مسیر توسعه پایدار وجود دارد؛ یکی از مهم‌ترین چالش‌ها تأمین مالی برای پروژه‌های پایدار است؛ بر اساس گزارشی از بانک جهانی نیاز به سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌های پایدار برای تحقق اهداف توسعه پایدار به‌شدت احساس می‌شود، همچنین تغییرات اقلیمی و نابرابری‌های اجتماعی به‌عنوان موانع مهم مطرح است. مشارکت فعال شهروندان در فرایند برنامه‌ریزی شهری یکی از ارکان شهرهای پایدار است؛ بر اساس تحقیقی که در نشریه «Community Development» منتشر شده است، مشارکت اجتماعی می‌تواند به افزایش اعتماد به دولت و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری کمک کند، این مفهوم تأکید دارد که ساکنان باید در تصمیمات مؤثر بر زندگی خود نقش داشته باشند و نسبت به شهر خود احساس تکلیف کنند. در دنیای امروز که با چالش‌هایی همچون تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و کاهش منابع طبیعی روبه‌رو هستیم، این مدل از شهرنشینی به نیازی ضروری تبدیل شده است، زیرا شهرهای پایدار الگویی نوین در برنامه‌ریزی شهری است که تلاش دارد تعادلی میان توسعه اقتصادی، حفاظت از محیط زیست و رفاه اجتماعی برقرار کند. شهرهای پایدار، گام‌های بلند برای نجات زمین در طراحی این شهرها تأکید ویژه‌ای بر مدیریت منابع طبیعی و استفاده از فناوری‌های نوین برای کاهش مصرف انرژی و آلودگی‌های زیست‌محیطی وجود دارد؛ از جمله مؤلفه‌های اصلی این شهرها می‌توان به حمل‌ونقل عمومی کارآمد، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر، ساختمان‌های سبز و مدیریت هوشمند پسماند اشاره کرد. کارشناسان بر این باور هستند که گسترش شهرهای پایدار نه‌تنها به کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت زندگی شهروندان کمک می‌کند، بلکه به‌طور حتم موجب تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فرصت‌های شغلی نیز خواهد شد؛ در این شهرها تلاش می‌شود تا از فناوری‌های پیشرفته برای مدیریت منابع آب و انرژی استفاده شود و با کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، اثرات زیست‌محیطی کاهش پیدا کند. نمونه‌های موفق شهرهای پایدار در جهان نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی هوشمندانه و استفاده از رویکردهای جامع، می‌توان چالش‌های کلیدی شهرنشینی مدرن را به فرصت‌هایی برای توسعه پایدار تبدیل کرد؛ در این شهرها شبکه‌های گسترده حمل‌ونقل عمومی، مسیرهای دوچرخه‌سواری و فضاهای سبز شهری با کیفیت بالا نشان‌دهنده توجه به نیازهای شهروندان و محیط زیست است. با توجه به اهمیت توسعه پایدار، کارشناسان توصیه می‌کنند که شهرهای ایران نیز باید با برنامه‌ریزی اصولی و سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری‌های سبز، گامی جدی در مسیر پایدارسازی زیرساخت‌های شهری بردارند که در این راستا به‌کارگیری الگوهای جهانی و توجه به ویژگی‌های بومی، می‌تواند به تحقق این هدف کمک کند و آینده‌ای بهتر برای نسل‌های آینده رقم بزند، این در حالی است که ایران با تمام زیبایی‌ها و شهرهای تاریخی ارزشمندی همچون اصفهان بزرگ، در دهه‌های اخیر با مشکلات جدی در حوزه توسعه شهری و محیط زیست روبه‌رو شده است. شهرهای پایدار، گام‌های بلند برای نجات زمین اقدامات انجام شده برای پایداری شهر اصفهان را نباید نادیده گرفت محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان در این‌باره به خبرنگار ایمنا اظهار می‌کند: شهر پایدار، شهری است که زیست‌پذیر باشد و امکان توسعه، سکونت و زندگی را فراهم کند. وی با بیان اینکه شهری که از مخاطرات و تزلزل‌های زیست‌محیطی در امان نباشد، نمی‌تواند پایدار محسوب شود، می‌افزاید: برای دستیابی به این هدف، ابتدا باید محیط زیستی قابل اسکان و زیست‌پذیر ایجاد کرد و پس از آن به مسائل فرهنگی پرداخت. رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به وضعیت کلان‌شهر اصفهان تصریح می‌کند: اصفهان در حال حاضر با چالش‌هایی نظیر آلودگی هوا و جریان محدود آب روبه‌رو است؛ این مسائل حیاتی باید با همکاری مردم و نهادهای تصمیم‌گیر تأثیرگذار حل شود، چراکه بدون آب و هوای مناسب، امکان زندگی طولانی‌مدت در هیچ شهری وجود ندارد. نورصالحی با اشاره به موضوع مدیریت منابع آب و فاضلاب عنوان می‌کند: باید مطمئن شویم حتی یک قطره آب نیز از دست نمی‌رود و منابع محدود آب به حداکثر استفاده می‌رسد، همچنین در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر، اصفهان گام‌های مؤثری برداشته است. وی با تاکید بر لزوم توجه به تمام مولفه‌ها برای پایداری شهرها ادامه می‌دهد: در حال حاضر حدود ۱۰ درصد انرژی موردنیاز شهر از طریق انرژی خورشیدی تأمین می‌شود، اما طبق برنامه‌ریزی این میزان باید تا سال ۱۴۱۰ به صددرصد برسد. رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان تأکید می‌کند: حرکت به سوی کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و بهره‌گیری از انرژی طبیعی، نظیر خورشید، نیازمند اولویت‌دهی و تلاش بیشتر است و برای تحقق این هدف باید تمام توان مدیریتی، انسانی و مالی شهر به‌کار گرفته شود. نورصالحی با تأکید بر اینکه اقدامات خوبی در مسیر پایداری شهری انجام شده است، بیان می‌کند: نباید این اقدامات را نادیده گرفت، اما حجم چالش‌ها به حدی است که نیازمند فعالیت‌های چند برابر بیشتر از شرایط عادی هستیم؛ رفع این مشکلات و دستیابی به پایداری، همکاری همگانی و تلاش همه‌جانبه را می‌طلبد. وی خاطرنشان می‌کند: با برنامه‌ریزی و اقدامات مؤثر، می‌توان آینده‌ای زیست‌پذیر و پایدار را برای اصفهان و نسل‌های آینده رقم زد. شهرهای پایدار، گام‌های بلند برای نجات زمین شهرنشینی پایدار کلید توسعه آینده شهرها است علی‌محمد ظهرابی، دکترای برنامه‌ریزی شهری در این‌باره با بیان اینکه جهان در طول دهه‌های اخیر شاهد رشد شتابان شهرنشینی بوده است، به خبرنگار ایمنا می‌گوید: از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۰، جمعیت شهرنشین از ۸۰۰ میلیون نفر (۲۹.۶ درصد جمعیت جهان) به چهار میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر (۵۶.۲ درصد) رسیده است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ این رقم به ۶.۷ میلیارد نفر (۶۸.۴ درصد) برسد که این تغییرات سریع، پیامدهای گسترده‌ای برای شهرها به‌همراه داشته است. وی می‌افزاید: شهرنشینی هرچند موتور اصلی توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود و بستر ایجاد شغل و کاهش فقر است، اما با چالش‌های جدی از جمله آلودگی هوا و ترافیک همراه بوده است؛ این معضلات شهرها را از جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تحت فشار قرار داده و بسیاری از کلان‌شهرها از جمله اصفهان را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرده است. دکترای برنامه‌ریزی شهری عنوان می‌کند: افزایش جمعیت شهری و مهاجرت به شهرها تحولات کالبدی، اجتماعی و اقتصادی را به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم با بحران‌های شهری نظیر آلودگی، ازدحام و کاهش کیفیت زندگی به اوج رسانده است، بنابراین رویکردهایی نوین برای مدیریت شهرها و توسعه پایدار آن یک اقدام ضروری است. ظهرابی با بیان اینکه در واکنش به این تحولات مفهوم «شهرنشینی پایدار» به‌عنوان پاسخی به بحران‌های ناشی از رشد شهرنشینی و کاهش کیفیت زیست‌پذیری مطرح شده است، ادامه می‌دهد: این رویکرد در کنار مفهوم «تاب‌آوری شهری»، به‌دنبال کنترل نبود قطعیت‌های محیطی و پیش‌بینی رفتارهای غیرخطی است. وی خاطرنشان می‌کند: شهرنشینی پایدار بر این اصل استوار است که شهرها بتوانند کیفیت زندگی را در ابعاد اکولوژیکی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بهبود ببخشند، بدون اینکه منابع طبیعی یا آینده نسل‌های بعدی را به خطر بیندازند، بنابراین شهرهای پایدار اغلب با نام «شهرهای قابل زیست» (Liveable Cities) نیز شناخته می‌شود. برای دستیابی به شهرنشینی پایدار باید طرح‌های توسعه استراتژیک بر پایه اصول پایداری در شهرها تدوین شود دکترای برنامه‌ریزی شهری بیان می‌کند: برای سنجش میزان پایداری شهری، شاخص‌های چندبعدی همچون طرح جامع منطقه‌ای و اهداف زیست‌محیطی، اهداف توسعه اقتصادی و اجتماعی، کیفیت زندگی، توجه به سلامت، دسترسی به فضاهای سبز، آموزش، بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی، تقویت نقش مردم در فرایندهای تصمیم‌گیری شهری در نظر گرفته شده است. ظهرابی می‌گوید: اصفهان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کلان‌شهرهای ایران با رشد شتابان شهرنشینی و کمبود زیرساخت‌های لازم دستخوش مشکلات متعددی شده است؛ مسائلی نظیر آلودگی، ازدحام جمعیت و کاهش کیفیت زیست‌پذیری، توسعه پایدار این شهر را دشوار کرده است؛ کارشناسان معتقدند بخش زیادی از این مشکلات ناشی از کمبود ظرفیت اجرایی و مدیریتی، نه خود شهرنشینی است. وی با اشاره به آینده شهرنشینی پایدار خاطرنشان می‌کند: سیاست‌گذاران معتقدند برای دستیابی به شهرنشینی پایدار، باید شهرها طرح‌های توسعه استراتژیک بر پایه اصول پایداری را تدوین کنند؛ شاخص‌هایی نظیر کیفیت هوا، بهره‌وری انرژی، عدالت زیست‌محیطی و آموزش از عواملی است که در این طرح‌ها باید لحاظ شود. دکترای برنامه‌ریزی شهری می‌افزاید: توسعه شهری پایدار نه‌تنها راهکاری برای مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی است، بلکه مسیری برای اطمینان از آینده‌ای بهتر برای شهرها و نسل‌های آینده است، بنابراین هم‌اکنون بیش از هر زمان دیگری، نیاز به همگرایی سیاست‌گذاران، مدیران شهری و شهروندان برای ساختن شهرهایی پایدار و زیست‌پذیر احساس می‌شود. شهرهای پایدار، گام‌های بلند برای نجات زمین به گزارش ایمنا، شهرنشینی پایدار پاسخی ضروری به چالش‌های پیچیده اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است که با رشد سریع شهرنشینی در سراسر جهان، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه همچون ایران پدید آمده است؛ این رویکرد بر ایجاد تعادل میان توسعه شهری و حفاظت از منابع طبیعی، کاهش آلودگی‌ها و بهبود کیفیت زندگی شهروندان تمرکز دارد. شهرهای پایدار تلاش می‌کنند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، حکمرانی هوشمند و مشارکت شهروندان، محیطی فراهم کنند که هم‌زمان پاسخگوی نیازهای حال و آینده باشد؛ در ایران رشد جمعیت شهری و تمرکز فعالیت‌ها در کلان‌شهرها، مشکلاتی همچون تراکم جمعیت، ترافیک، آلودگی هوا و کاهش فضای سبز را به همراه داشته است و در این شرایط حرکت به سوی شهرنشینی پایدار می‌تواند به کاهش فشارهای زیست‌محیطی و ارتقای عدالت اجتماعی کمک کند. با تدوین و اجرای طرح‌های توسعه استراتژیک که بر پایداری تاکید دارد، شهرهای ایران می‌توانند ضمن تقویت زیرساخت‌ها و بهبود کیفیت زندگی، از تخریب منابع طبیعی جلوگیری و بستری برای توسعه متوازن و عادلانه فراهم کنند.

رئیس اداره طرح‌های توسعه شهری و معماری راه و شهرسازی استان اصفهان گفت: ششمین چالش پیشِ رو در نظام شهرسازی استان اصفهان، چالش پوک شدن بافت مرکزی شهرهای استان است.

توضیحات بیشتر »

تاب‌آوری شهری چارچوبی پاسخ‌ده در مدیریت شهرها

چگونه شهرها در برابر بحران‌ها دوام می‌آورند؟

یک کارشناس برنامه‌ریزی و آمایش شهری گفت: در تاب‌آوری شهرها، اجتماعات شهری و شناخت نیازهای آن‌ها و پاسخ‌ده بودن از طریق تمرکز به هویت آن، طراحی پایدار شهری، کاهش اثرات سوانح و مدیریت مطلوب بحران را دربر دارد و می‌تواند در افزایش رضایت‌مندی شهروندی بسیار مهم باشد.

توضیحات بیشتر »

افول شبکه ی آبرسانی شهر سمنان، از یک زیرساخت منظرین به یک عنصر فراموش‌ شده شهری

افول شبکه ی آبرسانی شهر سمنان، از یک زیرساخت منظرین به یک عنصر فراموش‌ شده شهری

سیستم آبی شهر قدیم سمنان، یک زیرساخت منظرین است که هریک از اجزای آن به‌عنوان بخشی از این سیستم عناصر اصلی منظر شهر سمنان را تشکیل می‌دهند. اجزایی که امروزه به‌دست فراموشی سپرده‌ شده و بعضاً رو به نابودی هستند و این مسئله که آن‌ها بخشی از «زیرساخت» شهر بوده‌اند این موضوع را دردناک‌تر می‌سازد. همۀ این‌ها در حالی است که با برخورداری از یک بار تاریخی و هویتی قابل توجه هنوز قابلیت تبدیل‌شدن به مهم‌ترین عناصر منظر شهر سمنان را دارند.

توضیحات بیشتر »