چهارشنبه , ۶ آبان ۱۴۰۵ - ۱۱:۴۰ بعد از ظهر

شهر سازی

بازآفرینی شهری زمینه‌ساز دسترسی به شهر تاب‌آور

قابلیت حکمرانی در ایران با دستان اجرایی دولت‌‌‌ها می‌‌‌خواهد توسعه پیدا کند، ولی با سازمان‌هایی سروکار دارد که ظرفیت اجرای قابل قبول و متناسب با سرمایه‌‌‌های ملی و انسانی ندارند. در این شرایط، به محض برداشته شدن فشار سیاسی و مقطعی یا تغییر دولت و سونامی تعویض مدیران و سیاستمداران، ایده‌‌‌های درست و راهکارهای اجرایی را رها می‌کنند و جامعه به همان وضع موجود برمی‌‌‌گردد؛ البته مستهلک‌‌‌تر، خسته‌‌‌تر و بی‌‌‌اعتمادتر. حال، انتظار و خواست عمومی (خصوصا در دوره بعد از انتخابات) بر بهبود و جهش در توسعه ملی و بهبود شرایط و معیارهای جهانی حداقل در کشورهای منطقه است؛ در حالی که چنین مسائل کلیدی و حل‌‌‌نشده‌‌‌ای عموما گریبانگیر کشور است و از دولت و مجلسی به دولت و مجلس دیگر دست به دست می‌شود. مساله قابلیت حکومت در ایران، آنقدر دارای ریشه‌‌‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی است که پرداختن به آن مجال بیشتری را طلب می‌کند. لیکن در این نوشتار، آن بخش و لایه از قابلیت حکمرانی مدنظر است که سبب شده تا حتی در برخی از موارد که توسعه به ظاهر رخ داده و رفاه در جامعه ایرانی ایجاد شده، همچنان حس رضایتمندی افراد تامین نشده و گاه افراد آن جامعه را ناراضی‌‌‌تر کرده است. به‌‌‌نظر می‌رسد که سبب‌‌‌شناسی آسیب‌‌‌های توسعه‌‌‌نیافتگی و تبعات منفی آن، بتواند راهگشای تحول در توسعه کشور شده و با این عزم، مفاهیمی مانند مسوولیت اجتماعی مدیران و تصمیم‌گیران امر توسعه در کشور قابلیت طرح پیدا می‌کنند. مسوولیت اجتماعی به‌‌‌معنای آگاهی از تاثیرات اجتماعی هر عمل معین است. اهمیت این موضوع زمانی که در بستر توسعه و مهندسی در کشور مطرح می‌شود، چند برابر می‌شود. مسوولیت اجتماعی در حوزه مهندسی حکم می‌کند که چهار ویژگی به‌‌‌صورت توامان در ساختارها، سازمان‌ها و فرآیند توسعه کشور وجود داشته باشد: انتقادی بودن، روشنگری و رهابخشی از موانع و ساختارهای دست‌‌‌وپاگیر و غلط، کمک به تسلط بر وضعیت نابسامان موجود و توانمندسازی نهاد توسعه‌‌‌دهنده و جامعه‌‌ توسعه‌‌‌پذیر. با درنظرگیری عمق مسوولیت اجتماعی مهندسی در توسعه کشور و ویژگی‌‌‌هایی که برای آن برشمرده شد، نقش کمرنگ استفاده از جامعه‌‌‌شناسان و عالمان و خبرگان علوم اجتماعی در فرآیند تصویب، اجرا و پایش طرح‌‌‌های عمرانی و توسعه‌‌‌ای کاملا به چشم می‌‌‌خورد. در ادبیات واژ‌‌‌ه‌‌‌ای به‌‌‌نام همتا یا Counterpart وجود دارد که به‌‌‌معنای این است که دو موضوع یا مورد هم‌شأن همدیگر بوده مانند اینکه می‌‌‌گویند وزیران امور خارجه دو کشور همتا هستند. تحلیل چالش‌‌‌های توسعه نامتوازن و شکننده در بخش‌‌‌های مختلف کشور نشان می‌دهد که توجه صرفا مهندسی به توسعه منشأ این مشکلات بوده و بنابراین علوم اجتماعی و جامعه‌‌‌شناسی، همتای علوم مهندسی در توسعه پایدار است و باید این موضوع در دستور کار متولیان توسعه قرار گیرد. شکی نیست که سیاستگذاران و مجریان توسعه، خواهان برون‌‌‌رفت از شرایط موجود و بهبود وضعیت رفاه، رضایتمندی و سرمایه اجتماعی هستند. اگرچه برخی نیز این پیش‌‌‌فرض را به‌‌‌طور قطعی و همیشگی کمتر قبول دارند یا غالب آن افراد این پیش‌‌‌فرض را در اولویت حکمرانی تلقی نمی‌‌‌کنند، اما شواهد متعددی وجود دارد که تمامی دست‌‌‌اندرکاران، خواهان پیشرفت بوده اگرچه به اعتقاد نگارنده نه ظرفیت مناسب و متناسب با آن را فراهم کرده‌‌‌اند و نه سازوکار صحیح دستیابی به توسعه را ساخته و پرداخته‌‌‌اند. همین مسائل سبب برخی تشکیک‌‌‌ها در برخی اذهان عمومی شده که لازم است تا اصلاح ساختاری شود. در موضوع اصلی این نوشتار، آنگاه که از مسوولیت اجتماعی مهندسی صحبت به میان می‌‌‌آید، اصلاح ساختار حکمرانی حکم می‌کند که سازوکاری را فراهم آورد تا علوم اجتماعی و مهندسی در کنار هم و همتای هم در پیشبرد طرح‌‌‌های عمرانی نقش‌‌‌آفرینی کنند. منظور از نقش‌‌‌آفرینی توامان جامعه‌‌‌شناسان و مهندسان در طرح‌‌‌های توسعه این است که سازوکار جهش و تحول سازمانی و ملی به‌‌‌گونه‌‌‌ای فراهم شود که همگان از مواهب توسعه بهره‌‌‌مند شوند و رضایت عمومی از حکمرانی در بخش توسعه به وجود آید و کارآمدی حاکمیتی بر همگان به‌‌‌طور شفاف روشن شود. تحول و جهش در همگرایی علوم مهندسی و اجتماعی نه‌تنها امکان‌‌‌پذیر است، بلکه با توجه به نیازهای روزافزون جوامع به راه‌‌‌حل‌‌‌های جامع و پایدار برای مشکلات پیچیده، ضروری به نظر می‌‌‌رسد. برای دستیابی به این تحول و جهش، باید عوامل متعددی مورد توجه قرار گیرند و اقدامات خاصی انجام شوند. در ادامه به دلایل و راهکارهایی برای ایجاد این تحول و جهش پرداخته شده است. دلایل امکان‌‌‌پذیری تحول و جهش در توسعه نیازهای روزافزون جامعه اصولا نیاز، مایه و پیشران حرکت است. شناخت درست نیازها و انتظارات، وظیفه نخبگان و خبرگان هر جامعه است. شواهد متعدد نشان می‌دهد که جوامع امروزی با مشکلات پیچیده و چندبعدی مواجه هستند که نیاز به رویکردهای بین‌‌‌رشته‌‌‌ای دارند. مسائل زیست‌‌‌محیطی، نابرابری‌‌‌های اجتماعی، توسعه زیرساخت‌‌‌ها و مدیریت منابع از جمله چالش‌‌‌هایی هستند که تنها با همکاری نزدیک میان علوم مهندسی و اجتماعی قابل حل هستند. پیشرفت‌‌‌های فناوری و علمی پیشرفت‌‌‌های فناوری و علمی ابزارها و روش‌های جدیدی برای تحلیل و حل مسائل فراهم کرده‌‌‌اند. استفاده از داده‌‌‌های بزرگ (Big Data)، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا (IoT) و دیگر فناوری‌‌‌های نوین می‌تواند به بهبود تعامل و همکاری میان علوم مهندسی و اجتماعی کمک کند. تغییرات در سیاستگذاری و مدیریت در بسیاری از کشورها، سیاستگذاران و مدیران به اهمیت همگرایی میان علوم مهندسی و اجتماعی پی برده‌‌‌اند و در حال تدوین سیاست‌‌‌ها و برنامه‌‌‌هایی هستند که این همکاری را تسهیل و تشویق کنند. مهم درس‌‌‌آموزی از دستاوردها و حرکت به‌سمت اصلاح سازوکارهای توسعه است. هرچقدر این مهم با تاخیر مواجه شود، نه‌تنها ما فرصت‌‌‌سوزی کرده‌‌‌ایم، بلکه منابع و سرمایه‌‌‌های ملی و انسانی‌‌‌مان را هدر داده‌‌‌ایم و اعتماد عمومی را خدشه‌‌‌دارتر کرده‌‌‌ایم. راهکارهای دستیابی به تحول و جهش آموزش و پرورش بین‌‌‌رشته‌‌‌ای در امر اصلاح و بهبود شرایط، موضوعی مهم‌تر از آموزش وجود ندارد. تدوین و تدریس واحدهای درسی بین‌‌‌رشته‌‌‌ای در دانشگاه‌‌‌ها، برگزاری دوره‌‌‌های آموزشی برای مهندسان و جامعه‌‌‌شناسان و ایجاد برنامه‌‌‌های آموزشی مشترک می‌تواند به تربیت نیروهای انسانی با مهارت‌‌‌های لازم برای همکاری بین‌‌‌رشته‌‌‌ای کمک کند. حمایت‌‌‌های دولتی و سیاستگذاری دولت‌‌‌ها باید با ایجاد سیاست‌‌‌ها و برنامه‌‌‌های حمایتی، تامین بودجه‌‌‌های تحقیقاتی مشترک، ایجاد نهادهای مشاوره‌‌‌ای بین‌‌‌رشته‌‌‌ای و تشویق به مشارکت عمومی، همگرایی میان علوم مهندسی و اجتماعی را تسهیل کنند. استفاده از فناوری‌‌‌های نوین استفاده از فناوری‌‌‌های نوین می‌تواند به بهبود تعامل و همکاری میان علوم مهندسی و اجتماعی کمک کند. فناوری‌‌‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی می‌توانند ابزارهای موثری برای جمع‌‌‌آوری و تحلیل داده‌‌‌ها، ایجاد مدل‌‌‌های شبیه‌‌‌سازی و ارتقای ارتباطات بین‌‌‌رشته‌‌‌ای فراهم کنند. ایجاد بسترهای همکاری و شبکه‌‌‌سازی ایجاد بسترهای همکاری و شبکه‌‌‌سازی میان مهندسان و جامعه‌‌‌شناسان می‌تواند به تبادل دانش و تجربیات کمک کند. برگزاری کنفرانس‌‌‌ها، سمینارها و کارگاه‌‌‌های بین‌‌‌رشته‌‌‌ای و ایجاد شبکه‌‌‌های اجتماعی و حرفه‌‌‌ای می‌تواند به افزایش تعاملات و همکاری‌‌‌ها منجر شود. پروژه‌‌‌های پایلوت و نمونه‌‌‌های موفق اجرای پروژه‌‌‌های پایلوت و نمونه‌‌‌های موفق نیز می‌تواند به نشان دادن کارآیی و اثربخشی همگرایی میان علوم مهندسی و اجتماعی کمک کند. این پروژه‌‌‌ها می‌توانند به‌‌‌عنوان مدل‌‌‌هایی برای دیگر پروژه‌‌‌ها و برنامه‌‌‌های توسعه‌‌‌ای مورد استفاده قرار گیرند. به‌‌‌عنوان جمع‌‌‌بندی، این نوشتار بیان کرد که تحول و جهش در همگرایی میان علوم مهندسی و اجتماعی نه تنها امکان‌‌‌پذیر است، بلکه شواهد نشان می‌دهد به‌جهت پاسخگویی به اذهان عمومی و بهبود اعتماد و سرمایه اجتماعی ضروری است. با توجه به نیازهای روزافزون جوامع به راه‌‌‌حل‌‌‌های جامع و پایدار، پیشرفت‌‌‌های فناوری و علمی، تغییرات در سیاستگذاری و مدیریت و استفاده از راهکارهای مناسب، می‌توان به ایجاد تعامل و همکاری موثر میان این دو حوزه علمی دست یافت. با تربیت نیروهای انسانی متخصص، حمایت‌‌‌های دولتی و سیاستگذاری‌‌‌های مناسب، استفاده از فناوری‌‌‌های نوین و ایجاد بسترهای همکاری و شبکه‌‌‌سازی، می‌توان به توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی در جامعه ایرانی دست یافت. این تحول و جهش می‌تواند به عنوان جریان‌‌‌ساز و پیشران در فرآیند توسعه کشور عمل کند.

به گزارش برزن نیوز و به نقل از پایگاه اطلاع رسانی شهرداری مشهد، حمید ضمیری در اهمیت اجرای طرح بازآفرینی ملی با وجود دو هزار هکتار از اراضی شهر مشهد در بافت فرسوده، اظهار کرد: اگر با منطق بازآفرینی به این فضا و عرصه‌ها نگاه شود، می‌توان به رفع کمبود …

توضیحات بیشتر »

انحصارطلبی سازمان بوستان ها، آفت فضای سبز تهران

افزایش فضای سبز شهری؛ راهکاری ساده برای شادابی و تاب‌آوری تهران و کلان‌شهرها

در گزارش کوتاهی که به تازگی درباره افزایش جمعیت کلاغ ها در شهر تهران منتشر شده است، یکی از عوامل آن را کاشت گیاهان غیربومی در تهران می خواند. هرچند سال ها است که با وقوع اتفاقات مختلف همچون افزایش مگس سفید، کاهش پرندگان مهاجر و … انتقادات به سمت فضای …

توضیحات بیشتر »

شهرهای جدید فرصتی بالقوه در حوزه شهرسازی هستند/ ضرورت ایجاد محرک توسعه و ارتقای سطح اقتصاد شهری در مجموعه شهرهای‌جدید

هم‌افزایی شهرهای جدید برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان

به گزارش برزن نیوز به نقل از  پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، علیرضا جعفری سرپرست شرکت عمران شهرهای جدید در جلسه تکریم حبیب‌اله طاهرخانی مدیرعامل پیشین و معارفه خود که با حضور اعضای هیئت مدیره و مدیران کل شرکت در حوزه‌های مختلف برگزار شد ضمن قدرانی و تشکر از …

توضیحات بیشتر »

گره کور مالیات‌ستانی از خانه های خالی کی باز می‌شود؟

اشکالات قانون مالیات بر خانه‌های خالی

اطلاعات ارائه شده از سوی وزارت راه و شهرسازی در مورد خانه های خالی، دارای ایرادات متعدد است و سازمان مالیاتی می گوید گرفتن مالیات فقط از خانه های خالی که اطلاعات آن ها کامل است با عدالت مالیاتی نمی سازد. بیش از یک سال است که اصلاحیه قانون مالیات برخانه‌های خالی …

توضیحات بیشتر »

نهاد یا سازمان طرح جامع؟!

یادداشت سوم : پیشنهاد تشکیل انجمن صنفی کارکنان شرکت های مهندسان مشاور

کنترل و هدایت رشد و توسعه شهری چالش جدی شهرداری تهران (و دیگر شهرها) است. رویارویی با این چالش بی­شک نیازمند نهادسازی (نهادینه کردن موضوع از طریق پیوند آن با ارزش‌های حاکم بر جامعه و ایجاد قانون و سازوکارهای مرتبط) است. اما فروکاست نهادسازی به ایجاد یک سازمان (ولو به …

توضیحات بیشتر »

ساماندهی حاشیه‌نشینی جزو اولویت‌های دولت سیزدهم است

ساماندهی حاشیه‌نشینی جزو اولویت‌های دولت سیزدهم است

محمد آیینی ظهر امروز در جلسه بررسی مشکلات شهری استان اردبیل که در شیخ صفی‌الدین اردبیلی برگزار شد با اشاره به بازدید از چندین نقطه حاشیه‌نشین اردبیل اظهار کرد: ساماندهی جدی حاشیه‌نشینی در شهرهای کشورمان جزو اقدامات اولویت‌دار و مهم دولت سیزدهم است. وی افزود: یکی دیگر از اقدامات اولویت‌دار …

توضیحات بیشتر »

تسهیلات بافت فرسوده برای ۲۵ هزار واحد پرداخت می شود

۲۳ درصد وسعت شهرهای خراسان‌شمالی بافت فرسوده است

محمد آئینی اظهار کرد: استان ها تا پایان سال و به شکل رقابتی فرصت جذب این تسهیلات را دارند و از طریق بانک ها با نرخ سود ۹ درصد تا ۸۰ میلیون تومان و مابقی با ۱۸ درصد سود تا سقف ۲۵۰ میلیون تومان پرداخت تسهیلات را شاهد خواهیم بود. …

توضیحات بیشتر »

ارسال پیامک به ثبت نام کنندگان در طرح نهضت ملی مسکن

عبدالوحید فیاضی در گفت وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ساخت ۲۰۰ هزار مسکن برای معلمان در دستورکار وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و راه و شهرسازی است. عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی گفت: ناترازی و کمبود نیروی انسانی، آموزش و پرورش را از ریل درست خارج کرده است و بومی‌گزینی یکی از راهکارها برای توزیع عادلانه معلمان در شهرهای مختلف کشور است. وی گفت: ۲۰۰ هزار مسکن در برنامه قرار گرفته که با همکاری وزارت راه و شهرسازی برای معلمان ساخته شود. نماینده مجلس: با ابراز تأسف از حادثه بندر شهید رجایی گفت: با وجود برخی تحقیقات و گزارش‌ها در خصوص حادثه انفجار بندر شهید رجایی، اما همچنان موضوع در دست بررسی است و به نظر بسیاری، ابعاد این اتفاق و اینکه چه کسانی در بروز آن مقصر بودند، روشن نشده است. وی گفت: یکی از انتقادات جدی برخی نمایندگان و استیضاح‌کنندگان به وزیر راه شهرسازی این است که چرا یک فرد غیرحرفه‌ای، غیرفنی و غیرمرتبط را بر سر ریاست سازمان بنادر و دریانوردی قرار داده‌اید؟ هرچند به باور من، تنها حادثه بندر شهید رجایی برای استیضاح وزیر راه و شهرسازی کافی است. مسکن معلم

محمود محمودزاده معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، گفت: ثبت نام برای ۴۶۰ شهر که از ابتدا در طرح نهضت ملی مسکن جانمایی شده بودند، همچنان در سایت امکان پذیر است و ثبت نام برای ۴۶۰ شهر برای آخرین بار تا ۱۵دی ماه تمدید می‌شود. محمودزاده با بیان …

توضیحات بیشتر »

مشکلات قانون فعلی نظام مهندسی و کنترل ساختمان و پیشنهاد اصالح قانون فوق

مشکلات قانون فعلی نظام مهندسی و کنترل ساختمان و پیشنهاد اصالح قانون فوق

به گزارش برزن نیوز جامعه مهندسان مشاور ایران نامه ای خطاب به مجلس شورای اسلامی پیرامون مشکلات قانون نظام مهندسی و اصلاحات آن نوشت. در متن نامه آمده است: همانطور که استحضار دارید قانون نظام مهندسی ساختمان، قانونی است که اولین بار در سال ۴۷۳۱ و در فضایی که هیچ …

توضیحات بیشتر »

وزیر نیرو: اعتبارات لازم برای پروژه انتقال آب به سنندج تامین می‌شود

طرح تفصیلی اراضی الحاقی سنندج و بیجار تصویب شد

وزیر نیرو گفت: تمام اعتبارات لازم برای اتمام پروژه انتقال آب از سد آزاد به سنندج به هر نحوی شده تامین خواهد شد و تلاش می‌کنیم این طرح تا قبل از فصل گرما به بهره‌برداری برسد.  علی‌اکبر محرابیان روز سه‌شنبه در بازدید از سامانه انتقال آب سد آزاد به سنندج …

توضیحات بیشتر »